دستيابى ايرانيان به سلاح آتشين بود كه حريف زورمندشان باز پس نشست و متقاعد شد كه دولت صفويه و مرزهاى ايران را به رسميت بشناسد « 1 » .
از اين گذشته ، وجود عثمانيها مانع بزرگى بر سر راه تجارت زمينى ابريشم ايران به شمار مىآمد و شاه عباس - كه روزگار وى اوج رونق تجارت ايران بوده است - هيچ گونه تمايلى براى انتقال اين قلم بزرگ صادراتى ايران از خاك آنان را نداشت « 2 » .
علل آمدن صليبىها به ايران
آمدن صليبيها به ايران مرهون عوامل و علل چندى است كه مهمترينشان را فتح قسطنطنيه به وسيلهء سلطان محمد فاتح و طرح محاصرهء دريايى مسلمانان به وسيلهء صليبيها ؛ آغاز دوران استعمار ؛ و اهميت تجارى و ارزشهاى اقتصادى خليج فارس تشكيل مىدهد .
1 . فتح قسطنطنيه ( 857 ه / 1453 م )
فتح قسطنطنيه كه به دست سلطان محمد فاتح انجام گرديد ، هر چند كارى بزرگ به شمار مىآمد ولى براى دولت عثمانى از نظر نظامى و پيشروى در اروپا ارزش چندانى نداشت ، چرا كه آنان توانسته بودند از راه خشكى در قارهء اروپا پيشروى كنند و بخشهاى گستردهاى را به تصرف در آورند . ارزش اين كار از دو جنبهء ديگر بود ؛ نخست آنكه پس از فتح اين بندر مهم ، دست اروپائيان از شرق درياى مديترانه كوتاه شد و از آن پس ناگزير بايد در سواحل غربى آن از خود دفاع مىكردند و نيز از مناسب ترين راه بازرگانى ميان اروپا و سرزمينهاى شرقى ، « راه ابريشم » و « جادهء ادويه » محروم گرديدند « 3 » .
دوم اينكه دستگاه پاپى يك دورهء هفتاد سالهء تلاش و تبليغ را آغاز كرد ، به طورى كه آزاد سازى قسطنطنيه براى مسيحيان همانند آزاد سازى بيت المقدس به يك آرمان مقدس تبديل شد « 4 » . .
هامش
( 1 ) . ايران در زمان صفويه ، ص 95 - 96 ؛ پژوهشى در تاريخ ديپلماسى ايران ، مهميد ، محمد على ، نشر ميترا ، تهران ، 1361 ، ص 87 .
( 2 ) . سياست و اقتصاد در عصر صفوى ، ص 120 .
( 3 ) . ر . ك . ايران در زمان صفويه ، تاج بخش ، بى جا ، بى تا ، بى نا ، ص 83 ؛ خليج فارس و مسايل آن ، الهى ، همايون ، نشر انديشه و قومس ، تهران ، 1368 ، ص 27 .
( 4 ) . 1 . ، 532 .