نبرد در دريا
يكى از مهمترين و سرنوشت سازترين صحنههاى نبرد ميان صليبيان و مسلمانان در روزگار عثمانى منطقه درياى مديترانه و سرزمينهاى ساحلى آن بوده است . تا سدهء دهم هجرى / شانزدهم ميلادى ، مسلمانان با برخوردارى از مزيّت حضور در اسپانيا برترين قدرت دريايى مديترانه بودند . اما پس از عقب نشينى از آن سرزمين و در سدههاى نخستين ظهور عثمانى ، اين اقتدار از كفشان رفت و كشورهاى اروپايى ، به ويژه اسپانيا ، با ايجاد پايگاههاى مستحكم دريايى در سواحل مراكش و الجزاير ، كنترل مديترانه را به دست گرفتند « 1 » . .
ولى دريانوردان فعّال در مديترانهء مركزى و شرقى در مقابل فعاليّت موفق دريايى اروپائيان از پاى ننشستند و با كوشش فراوان خود نفوذ امپراتورى عثمانى را در مديترانه گسترش دادند . دو تن از مشهورترين دريا نوردان كه عرصهء دريا را به شدّت بر اروپائيان تنگ كردند دو برادر ترك به نامهاى « عروج رئيس » و « خضر رئيس » بودند . اين دو موفق گشتند در سال 908 ه 1503 م در يكى از بنادر تونس به نام « گولتا » ، امپراتورى دريايى نيرومندى را پديد آورند . پس از در گذشت عروج رئيس ، برادرش خضر جاى وى را گرفت و به يك قهرمان دريايى بزرگ تبديل گرديد . او در نزد مسلمانان به خير الدين و در نزد اروپائيان ، كه بسيار از وى ترسناك بودند ، به « بارباروسا » - ريش قرمز - شهرت داشت « 2 » .
خير الدين توانست كه قلعهء اسپانيائيها را در الجزيره در سال 1529 م به تصرف در آورد و آن را به پايگاه خويش تبديل كند . او خود را به عنوان يك دريا نورد بزرگ در مديترانه مطرح ساخت كه ناوگانهاى او تا ايتاليا را تهديد مىكردند . او چنان تهديدى به شمار مىرفت كه وقتى نمايندگان پادشاهى فرانسه در سال 1533 م براى مبادلهء مجارستانِ كُرونى - كه در سال
هامش
( 1 ) . 1 . ، . 342 - 642 .
( 2 ) . تاريخ امپراتورى عثمانى و تركيه جديد ، ج 1 ، ص 176 .