خواهيد داد در حالى كه بعضى از آنان اسير و بعضى به خونشان آغشته شدهاند ! پاداش من اين نبود كه من شما را نصيحت كردم كه مبادا نسبت به خويشاوندان من پس از من بدى كنيد . »
براستى كه اين سوز و گداز نسبت به اهل بيت عليهم السّلام باعث بيدارى گروههاى مردم مدينه شد و آنها را به غيرت واداشت تا به قيام مسلحانه در برابر حكومت اموى مبادرت ورزند .
( 1 ) 3 - و از جمله عوامل اين نهضت هرزهگرايى يزيد و تجاهر وى به فسق و فجور و علنى ساختن ارتكاب جنايات و تبهكاريها بود ، بطورى كه نيكان و پرهيزگاران در امور دينى بر آن شدند كه قيام در برابر حكومت يزيد يك واجب شرعى است و آنان در پيشگاه خداى متعال به خاطر سكوتشان مسئولند ، يكى از رهبران اين انقلاب ؛ عبد اللّه بن حنظله در اين باره چنين مىگويد :
« به خدا سوگند كه ما در برابر يزيد قيام نكرديم مگر آن كه ترسيدم از آسمان سنگ بر ما ببارد . . . » زيرا كه او مردى بود با مادران و دختران خويش آميزش مىكرد و مىگسارى مىكرد و تارك الصّلاة بود ، به خدا سوگند ؛ اگر هيچ كسى از مردم با من نبود هرآينه من به تنهايى براى رضاى خدا با او درگير مىشدم و خودم را به نيكى مىآزمودم . . . » « 1 » و منذر بن زبير ، در حالى كه قيام خود را اعلام مىدارد چنين مىگويد : « يزيد ، با اين كه صد هزار درهم برايم جايزه و پاداش تعيين كرده ، اما آنچه او كرد مانع از اين امر نشده است كه من جريان او را به اطّلاع شما برسانم ؛ به خدا سوگند كه او بادهگسارى مىكرد و به خدا قسم كه او به قدرى مست مىشد كه نماز را ترك مىگفت . . . » « 2 »
به نظر من اين عوامل از جمله مهمترين عوامل انقلاب و شورش مدينه بر ضد حكومت يزيد بود .
هامش
( 1 ) طبقات ابن سعد .
( 2 ) طبرى : 4 / 368 .