نيرومند عربى از نظر افراد و امكانات بودند كشمكشى به وجود آوردند همچنين ميان عربها و مسلمانان غير عرب ( موالى ) نزاعى آفريدند ، به اين ترتيب اين سياست بطور كلى از هدايت اسلامى كه بر وحدت مسلمين و نشر محبّت و دوستى در ميان آنها تأكيد دارد ، دور افتاده بوده است .
با اين مختصرى كه بيان كرديم ، سخن ما دربارهء طبيعت حكومت اموى كه در اعمال و رفتارش از مصالح جامعهء اسلامى به دور و همهء حقوق آنان را ناديده گرفته بود ، پايان مىپذيرد .
( 1 )
نهضتهاى داخلى
سياست اموى باعث انفجار آتشفشان ويرانگر بنياد ظلم و جورى شد كه چون تندبادى بر امنيّت و آرامش و آسايش امّت وزيدن گرفته بود ، به اين ترتيب نيروهاى خيرانديش همچون نيروى سركشى پرقدرت به صورت نهضتهاى سهمگينى پشت سر هم به وجود آمد و همگى فرياد حقوق اجتماعى را برآورده و به ايجاد عدل اجتماعى ميان مردم دعوت مىكردند كه از جمله اين نهضتها موارد ذيل است :
( 2 )
نهضت امام حسين عليه السّلام
اين نهضت از مهمترين انقلابهاى جهانى است كه مسير تاريخ را عوض كرد و همواره زنده است ، و الهامبخش تمام امتها و جوامع بشرى براى رسيدن به آزادى و كرامت و استقلال مىباشد ، براستى كه عواطف آزادگان و مصلحان عالم را برافروخت و به همگان درست فداكارى در راه دفاع از كرامت امّت و رسيدن به اهداف و خواستهاى نهاييشان را داد .
براستى كه اين انقلاب عظيم جاودانه ، رابطهء تنگاتنگ با عواطف و