انصار را هجو كند و او خوددارى كرد و گفت : آيا مىخواهى پس از ايمان دوباره به شرك برگردم ؟ من هرگز قومى را كه رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - را يارى كردند ، هجو نمىكنم ! اما تو را به غلام نصرانى كه در ميان ما زندگى مىكند راهنمايى مىكنم و اخطل را معرفى كرد و او انصار و همچنين عبد الرّحمن بن حسان را در قصيدهاى هجو كرد كه در آن قصيده مىگويد :
قريش تمام فضيلتها را بردند و ملامت و سرزنش زير عمامههاى انصار قرار دارد ! « 1 » علاوه بر انصار ، خانوادههاى ذيل نيز كينهء امويان را در دل داشتند .
الف - خاندان پيامبر ( ص ) كه معتقد بودند از امويان به خلافت شايستهترند .
ب - خاندان زبير .
ج - خاندان أبي بكر .
د - خاندان عمر .
تمام اين خاندانها كينهء امويان را در دل داشتند و در برابر ايشان همدست بودند و شب و روز براى نابود ساختن حكومت اموى تلاش مىكردند .
( 1 ) 2 - از جمله مهمترين عوامل نهضت در مدينه ، ماجراى كشتار و سركوب و اسارت خاندان رسالت و پردهنشينان وحى بود كه احساسات و عواطف همه را جريحهدار كرده بود و تودهها را براى اعلان انتقام گرفتن و خشم بر حكومت اموى واداشت و علاوه بر اينها چيزى كه در برانگيختن تودهء مردم و واداشتن آن به انقلاب مؤثر شد ، شيون بانوان بنى هاشم و گريه و زارى شديد آنان براى امام حسين عليه السّلام بود ، يكى از اين بانوان در حالى كه مسلمانان را مخاطب ساخته بود مىگفت :
« اگر پيامبر ( ص ) از شما بپرسد در حالى كه شما آخرين امّتها هستيد نسبت به عترت و خاندان من پس از رحلتم چه كرديد ؟ شما جواب پيامبر را چه
هامش
( 1 ) عقد الفريد : 3 / 140 : « ذهبت قريش بالمكارم كلّها و اللؤم تحت عمائم الأنصار » .