ريسمان خدا زنيد و پراكنده مشويد و از نعمتى كه خدا بر شما ارزانى داشته است ، ياد كنيد ، آن هنگام كه دشمن يكديگر بوديد و او دلهايتان را به هم مهربان ساخت و به لطف او برادر شديد » . « 1 »
چنين كنيد تا خداوند درهاى رحمت بر ما بگشايد كه « اگر بگشايد ، كسى را نرسد تا جلوى آن را بگيرد و اگر او نگشايد ، كسى نمىتواند رحمتى فرستد و اوست قدرتمند حكيم » . « 2 »
پس عقيدهء من بر اين است - و از خداوند در اظهار آن توفيق مىخواهم كه - اساس اين درمان ، و راه نجات از اين وضعيت هلاكتبار ، پيروى از سخن امير مؤمنان عليه السلام و بزرگ دين است ؛ كسى كه ، اگر اطاعتش كنند ، خدا را اطاعت كرده و اگر نافرمانىاش كنند ، خدا را نافرمانى كردهاند و كسانى كه به او پناه آورند ، به خدا پناه آوردهاند . آن حضرت اوصاف سلطان را چنين بيان كرده : « و همانا دانستيد كه سزاوار نيست بخيل ، بر ناموس و جان و غنيمتها و احكام مسلمانان ولايت يابد و امامت آنان را عهدهدار شود تا در مالهاى آنها حريص گردد ؛ و نه نادان تا به نادانى خويش مسلمانان را به گمراهى برد ؛ و نه ستمكار تا به ستم ، عطاى آنان را ببرد و نه بىعدالت در تقسيم مال تا به مردم ببخشد و مردمى را محروم سازد و نه آن كه به خاطر حكم كردن ، رشوت ستاند تا حقوق را پايمال كند و آن نرساند و نه آن كه سنّت را ضايع و امّت را به هلاكت دراندازد » . « 3 »
و نيز آن حضرت فرمود : « بار خدايا ! هر بنده از بندگانت كه گفتار ما را شنيد ، گفتارى كه از روى عدل و داد است نه ستم ، و موجب اصلاح است نه تباهكنندهء دين و دنيا ، و پس از شنيدن آن سرباززد و از يارىات بازايستاد ، و در گراميداشت دينت درنگ كرد و آهستگى نشان داد ، ما بر او گواه مىگيريم بزرگترين گواهان را در دادن گواهى ، و نيز گواهى مىخواهيم بر او از همهء آنان كه در زمين و آسمانهايت ساكن گردانيدهاى و از آن پس تو ما را از يارى او بىنياز كنندهاى و او را به كيفر گناهانش گرفتار سازنده » . « 4 »
« آنان كه مخالفت امر او را مىكنند ، بايد از فتنهاى كه بدانها مىرسد يا عذاب دردناكى كه در انتظارشان است ، برحذر باشند » . « 5 » شما به درستى دانستيد كه اگر شاه ، نادان باشد و بدون عقل ؛ سخن هركس ، خوب يا بد را گوش فرا مىدهد و ميان دوست و دشمن ، كسانى كه در
هامش
( 1 ) . آل عمران : 103
( 2 ) . فاطر : 2
( 3 ) . نهج البلاغه ، خطبه 131
( 4 ) . نهج البلاغه ، خطبه 212
( 5 ) . نور : 63