7 - از بررسى مختصر آثار ترجمهشده ، مىتوان دريافت كه جهتگيرى و هدف اصلى ترجمهء متون مذهبى ، به هدف نشر تشيع بوده است . در اين زمينه ، به طور عمده ، آثارى دربارهء عقايد اسلامى به سبك شيعه و به طور خاص ، آثارى در زمينهء امامت و فضائل و مناقب اهل بيت عليهم السلام بوده است . اين اصلى است كه نه تنها در ترجمه ، در نگارشهاى اين دوره مورد توجه بوده است . براى نمونه ، محمد بن اسحاق حموى ابهرى ، از شاگردان محقق كركى ، كتاب انيس المؤمنين « 1 » را در شرح حال دوازده امام نگاشت كه محقق كركى در سال 939 بر آن تقريظ نوشت . همو كتاب منهج الفاضلين فى معرفة الائمة الكاملين « 2 » را در بيان اعتقادات شيعه به ويژه بحث امامت نوشت و هر دو كتاب خود را مصدّر به نام شاه طهماسب صفوى كرده است .
پس از يادآورى نكات بالا ، بايد گفت ، هدف ما در اين نوشتار ، نه ارائهء فهرست جامعى از آثار مترجم به فارسى و حتى بازنمودن تمامى ابعاد اين نهضت ، بلكه بيان چند مطلب با اختصار تمام است :
أ : نشان دادن حجم آثار ترجمهشده . گرچه ما تنها مواردى را گزينش كردهايم ، اما همين گزيدهها مىتواند دامنهء كار را به خوبى نشان دهد .
ب : آشنايى با ديدگاههاى مترجمان دربارهء ضرورت ترجمهء متون مذهبى .
ج : عرضهء موادى دربارهء تاريخچهء ترجمه در ايران .
بر اين اساس ، ما در دو بخش به معرفى برخى از آثار مترجم مىپردازيم . بخش نخست معرفى تفصيلى برخى از كتابهايى است كه نسخههاى آنها را ملاحظه كرده و در صورتى كه مقدمهء مناسبى دربارهء نكات فوق داشته ، آن را آوردهايم . در بخش دوم مشخصات برخى از كتابهايى را كه در شمار آثار مهم بوده و به فارسى درآمده ، با استفاده از فهارس نسخ خطى كتابخانهها نام خواهيم برد .
معرفى تفصيلى چند ترجمه
ترجمهء كشف الغمة فى معرفة الائمة
كتاب كشف الغمه اثر علىّ بن عيسى اربلى ( م 692 ) در شرح زندگى ائمه معصومين عليهم السلام است كه به دليل اتقان آن در استفاده از مآخذ معتبر ، و نگرش عالمانهء حاكم بر آن ،
هامش
( 1 ) . تصحيح مير هاشم محدث ، تهران ، بنياد بعثت ، 1363
( 2 ) . فاضل ، محمود ، فهرست نسخههاى خطى كتابخانهء جامع گوهرشاد ، ج 1 ، ص 202 ، ش 233 ؛ نسخهء ديگرى از آن در كتابخانهء مجلس ( ش 7189 ) موجود است . صدرايى نيا ، فهرست كتابخانهء مجلس ، ج 38 ، ص 189 .