القيامة . چنان كه در كتابى از كتب غيبت كه بعضى از علما در غيبت حضرت صاحب الامر تصنيف كردهاند ، و اين كتاب قديمى است كه شايد هفتصد سال باشد كه نوشته شده باشد ، چنان كه از تاريخش ظاهر مىشود كه حديثى از حضرت امير المؤمنين صلوات الله عليه در آن كتاب هست كه حضرت خبر داده است كه يكى از فرزندان من خروج خواهد كرد و عالم به سبب او هدايت يابند و احوال فرزندان او حتى كشتن شاه عباس پسرش را و پادشاهى شاه صفى و پادشاهى شاه صاحبقران « 1 » - ادام الله ظلاله الى يوم القيام - همه از آن كتاب ظاهر مىشود و من رساله نوشتم و آن حديث را تفصيل دادم و به خدمت شاه جنت مكان عليين آشيان شاه صفى عليه الرحمة و الرضوان گذرانيدم و در خزينه خواهد بود . « 2 » ( 2 / 493 - 494 )
مناسب است در اينجا پاسخ مرحوم محمد تقى مجلسى را به يك سؤال كه به نوعى به ارتباط علما با دولت صفوى بازمىگردد ، بيان كنيم . پرسش اين است : اخذ وظايف و سيورغالات - زمينهاى بخششى شاه به بزرگان براى ادارهء معيشت آنان يا بخشش عوايد آنها - جايز است يا نه ؛ خواه از سلاطين و امرا و خواه از وظايف مدارس باشد .
مجلسى در پاسخ نوشته است : افراد وظايف بسيار است ؛ حلال و حرام دارد ؛ اگر موافق شرط واقف و متولى دهد ، خوب است ، و الّا فلا ؛ و احتياط در ترك سيورغال است ، مگر سيورغال ملك خود ؛ و اگر كسى به وجه ديگر تحصيل تواند نمود ، اولى ترك همه است ، چون بسيار نادر است بىدغدغه باشد . « 3 »
انتقال جنائز به مشاهد مشرفه
چون نقل به ارض مقدسه خوبست ، پس خوب باشد كه شيعيان امير المؤمنين نقل كنند مردگان خود را به ارض مقدسهء اهل البيت كه آن نجف و كربلاى معلى و ساير اماكن شريفه باشد ؛ و شك نيست كه اين مشاهد مشرّفه ، اشرفند از شام ، لهذا علماى ما ، سلف و خلف ، نقل موتى به اماكن مشرّفه كردهاند ؛ مثل سيد مرتضى و سيد رضى الدين و پدر ايشان رضى الله عنهم كه در بغداد دفن كردهاند و بعد از آن به كربلاى معلى نقل نمودند . . . و از متأخرين شيخ نور الدين علىّ بن عبد العالى و مولانا عبد الله و شيخ بهاء الدين رضى الله عنهم را نقل نمودند . ( 2 / 531 )
هامش
( 1 ) . مقصود شاه عباس دوم ( 1052 - 1077 ) است .
( 2 ) . گفتنى است كه رسالهاى هم از علامه مجلسى گزارش شده كه در اين باره است . به علاوه حديث مورد نظر در متن را ، علامه در بحار ( 52 / 243 و نك : 236 ) آورده و با تعبير « بعيد نيست » آن را حمل بر صفويه كرده است .
( 3 ) . مجلسى ، محمد تقى ، مسئولات ، ( ميراث اسلامى ايران ، دفتر سوم ) ص 659