( 185 ) ، ملا شعيبا خوانسارى ( 194 ) ، نصيرا تويسركانى ( 196 ) ، قوسى تبريزى ( 280 ) ، ملا صبحى يا ميرم بيك ( 322 ) ، ملا محمد على طايفا ( 351 ) ، نصرآبادى ! ( 461 ) آخوند درويش نصيرا قزوينى ( 530 ) ، ميرزا اسماعيل فرزند سيد عبد الكريم ( 531 ) . يكى از شاگردان او نيز شاعر برجستهء اين دوران محسن تأثير تبريزى است كه در ديوانش ، قصيدهاى در تاريخ وفات آقا حسين خوانسارى سروده است . « 1 »
4 اخبار اين كتاب دربارهء شاه عباس اول فراوان است . از اعتناى او به علما و دراويش گرفته تا برخوردش با شعرا و بذلهگوييهايى كه با وى شده و او جواب داده و جز اينها . از تذكرهء حاضر برمىآيد كه مجلس شراب ، از لوازم سلطنت شاه بوده و از نظر خودش به هيچ روى منافاتى با دينداريش نداشته است ! وى از مير عقيل ، از سادات كوثرى همدان ياد مىكند كه « در مجلس شاه عباس ماضى وارد مىشود . شاه به ساقى اشاره مىكند كه شرابش بده . او مىگويد : به سر علىّ بن ابى طالب عليه السلام كه نمىخورم . شاه مىگويد كه به سر عزيز من بخور . او آشفته شده از سر اعراض مىگويد كه من مىگويم كه به سر على نمىخورم ؛ مىگويد به سر من بخور . من تو را از مرتضى على دوستتر خواهم داشت ؟
شاه را بسيار خوش آمده ، مبلغى نقد و جنس به سيور غال او مقرر داشته » ( 279 ) .
دربارهء شمس تيشى گويد : « چون در علم موسيقى و صوت و عمل مربوط بود ، به خدمت شاه عباس ماضى مربوط شده ، قهوهخانهاى چهارباغ جهت او بنا كرده و شرابخانه هم در پهلوى آن داير نموده ، مقرر فرمودند كه هركس در ميخانهء او شراب بخورد او را مهرى در كف دست بزند و به علامت ملازمان داروغه او را آزار نرسانند . » ( 147 - 148 ) .
5 نصرآبادى به تناسب ، از برخى از مدارس اصفهان هم ياد كرده است . مهمترين آنها كه وى در چند مورد از آن سخن گفته ، مدرسهء جده شاه عباس ثانى ( 1052 - 1077 ) است كه متولى آن آقا حسين خوانسارى بوده و درس وى و فرزندش آقا جمال در همانجا برگزار مىشده است . ( 152 ) وى از اين مدرسه با عنوان « مدرسهء نواب عليه والدهء اشرف » ياد كرده است ( 195 ، 537 ) . اين بايد مدرسهء جدهء بزرگ باشد . يعنى مدرسهاى كه بزرگ است . از آن با عنوان مدرسهء والدهء شاه صفى ( 1038 - 1052 ) هم ياد شده است . ( 537 - 538 )
از چندين مدرسهء ديگر هم ياد شده است . مدرسهء قطبيه ( 175 ) كه تدريس در آن به عهدهء ميرزا باقر فرزند زين العابدين تبريزى بوده است . مدرسهء خواجه محبّت كه محمد داود تويسركانى در آن حجره داشته است ( 201 ) . مدرسهء نقاشان ( 204 ) كه در تختگاه
هامش
( 1 ) . محسن تأثير تبريزى ، ديوان ، صص 102 - 103