صفوى حاكم است ، اميرى كه به پشتوانهء سيادت ، به انگيزهء رواج تشيع ، با ابراز ارادت به احياى شرع و دفاع از آن و تحت سايهء مفاهيم سياسى شيعى مانند نوعى نيابت از امام زمان عليه السلام و نيز مفاهيم عرفى كهن سياسى مانند سايهء خدا بودن ، بر مردم حكومت مىكند .
اينها نكاتى است كه براى آنها شواهد شعرى از عبدى بيك در اين نوشتار ارائه شده است .
1 - دولت طهماسب و دولت امام زمان عليه السلام
عبدى بيك كه سخت علاقهمند به امام زمان عليه السلام است و در اشعارش فراوان از آن حضرت ياد مىكند ، مىكوشد تا به نوعى ميان شاه طهماسب و امام زمان عليه السلام ، پيوندى ايجاد كند . وى در مقام دعاى به شاه مىگويد :
چو كردى در جهان صاحب قرانش * بفرما نصرت صاحب زمانش
به عهد اين برآور رايت آن * بده در دولت اين ، دولت آن « 1 »
به باور عبدى بيك ، زمان شاه طهماسب چنان شرايط فراهم بوده است كه توان گفت زمينهء ظهور امام زمان عليه السلام فراهم شده بوده است . وى مىنويسد : زمان مستعد آن شد كه صاحب الامر لواى ظهور برافرازد . « 2 » بر همين اساس است كه عبدى بيك در بيان ويژگىهاى شاه ، با ياد از « تشيّع فطرى و ترويج مذهب حق » بلافاصله اين دعا را مىكند :
اميد كه دولتش به دولت امام دوازدهم ابى القاسم محمد الحسن صاحب الزمان عليه و آبائه صلوات الرحمن متصل و مقرون گردد . « 3 »
وى در جاى ديگرى ، اشعارى در وصف امام زمان عليه السلام آورده و سپس مىگويد :
يا رب به كمال اين امامان * خورشيد دلان ، خجسته نامان
كاين زمرهء شيعه را به تحقيق * همراه كنى رفيق توفيق
در دولت شاه موسوى اصل * يابيم به صاحب الزمان وصل « 4 »
چنان كه گذشت ، عبدى بيك ، اقدامات طهماسب را فراهم كردن زمينه براى ظهور امام زمان عليه السلام ارزيابى كرده و اين نكتهاى جالب است كه او ظهور را تنها در رواج فتنه و فساد در ارض نمىداند ، بلكه ظهور شرايط مناسب براى ظهور را نيز در نظر دارد . در موردى ، در وصف شاه طهماسب ، و در اصل ، براى تحقق آرزوهاى مذهبى خود ، مىگويد :
وانگهى خطبهء ده و دو امام * منبرآراى مصر گردد و شام
هامش
( 1 ) . دوحة الازهار ، ص 150
( 2 ) . شيرازى ، تكملة الاخبار ، ص 60
( 3 ) . شيرازى ، تكملة الاخبار ، ص 165
( 4 ) . جنة الاثمار ، ص 4