مصيبتهاى چندى كه بر سر كتب شيعه آمده كه گاه به آب و گاه به آتش و گاه در زيرزمينها و غير ذلك نابود و ناچيز گشته بوده و يا در آن ميان مفقود مىشده كه ذكر هريك از آنها طول زيادى مىدارد و در واقع ، چون كتب احاديث شيعه فى نفسه بسيار نبوده باشد و حال آن كه در زمان حضرت امام جعفر صادق عليه السلام چهار هزار نفر از عظما و تلامذهء اصحاب آن حضرت هريك خود كتاب حديثى كه در باب احاديث مخصوص شنيده خودشان در همين يك عصر تنهاى خود اولا تأليف نموده ؛ بعد از آن به نظر اصلاح مبارك آن حضرت نيز رسانيده بودهاند و به اين جهت آن كتابها را علماى ما در ميان خود اصول مىنامند و اينها به قدر چهار هزار اصل بوده ، سواى كتابهاى حديثى كه ديگران خود نيز در همان عصر امام جعفر صادق عليه السلام ، چه جاى عصرهاى ديگر كه اصحاب باقى ائمه خودشان كتابها نوشته بودهاند و يا ساير جماعت علما و روات اخيار شيعيان در عصرهاى ديگر در زمان سابق تأليف نمودهاند كه علماى رجال در اصطلاح خودشان آن مصنفات را كتاب نام مىكردهاند ( ص 86 برگ 173 ر ) . . .
مجملا علماى شيعه در زمان سابق خودشان از جملهء آن چهار هزار اصل به قدر چهارصد اصل را به خصوص خود انتخاب و برگزيده نمودهاند چون كه بر آنها در ميان خود نهايت اعتماد داشته به آنها زياده اعتقاد مىكردهاند و به همين جهت كه الحال چهارصد اصل در ميان متأخرين شيعيان شهرت دارد . . . و نه چنان كه بعضى از كوتاهنظران كه تتبعشان رسايى نداشته گمان كردهاند كه كتب اصول شيعه هميشه همين چهارصد اصل بوده و بس . »
احياى آثار علمى شيعه در دورهء صفوى
افندى ادامه مىدهد : « به هر حال ثانى الحال ، رفته رفته به علت كثرت مصائب متوارده بر شيعيان در هر زمان آخر الامر كار شيعيان ايران به جايى رسيده بود كه اين ذرهء بىمقدار از مشايخ كبار خود و از مردم معمر قديمى نيز مكرر استماع نمودهام كه در اعصار سابقه در اوايل ظهور دولت صفويه - انار الله برهانهم - در اصفهان بلكه در كل ايران نيز از كتب مشهوره حديث همين كتاب من لا يحضره الفقيه تأليف ( ص 87 ) شيخ صدوق به قدرى يافت مىشده و از كتب فقه همين كتاب قواعد علامه ديده شده و از كتب دعا همين نسخه صحيفهء كامله موجود بوده . حتى از اينها نيز متعددش خود بهم نمىرسيده كه توان آنها را مقابله و تصحيح نمود تا آن كه الحال به بركت شمشير و تدبير ملوك صفويه به جدّ و سعى جد بزرگ ايشان و اهتمام تمام علماى دين مبين سيد عالميان ، اكثر كتابهاى ضرورى شيعه در ايران موجود است و متعددش به حمد الله تعالى نيز حالا يافت مىشود بلكه كم خانه در شهرهاى مشهور ايران بلكه حتى در دهات و شهرهاى غير مشهورشان نيز از خانههاى وضيع و