تخطي إلى المحتوى الرئيسي

صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — صفحة 477

مساهمون:

ص٤٧٧
رسيده ، موجود نيست » . به نظر وى روشن است كه اگر اين اعمال هم در آن كتاب مخصوص آن روز آمده ، به اعتبار قتل عمر سعد در آن روز است . به هر حال ، به اقتضاى عمومات مىتوان گفت كه در اين روز زيارت رسول خدا صلى الله عليه و آله و فاطمه زهرا و ساير ائمه عليه السلام نيز « بهر زيارتى از زيارات ممكن باشد » به عمل آورده شود . ( ص 83 برگ 170 ر ) . با يادآورى اين نكات ، بالاخره وى پس از آن كه باز به حديث پيشگفتهء حذيفه اشاره كرده ، تصريح مىكند كه در كتاب‌هاى دعا ، اعمالى براى اين روز نيافته است . به همين مناسبت شرحى دربارهء كتاب‌هاى از بين رفتهء شيعه دارد كه جالب است .

بسيارى از آثار شيعه از بين رفته است

گفتيم كه ميرزا عبد الله افندى ، آن متتبع جستجوگر ، با آن همه مسافرت و پژوهشى كه در شناخت آثار شيعه داشته ، مىنويسد : « در كتب احاديث مشهورهء شيعيان و كتاب‌هاى اعمال و ادعيه و زيارات و عبادات متعارفه علماى ايشان كه در ولايت ايران در اين عصرها متداول است ، به نظر اين بنده حقير نرسيده كه از آن‌ها در اين مقام چيزى ديگر نقل و ايراد توانم نمود . » افندى ادامه مىدهد « و ليكن اين معنا خود بر اصحاب دانش و ارباب تتبع و بينش به غايت واضح و معلوم است كه كتاب‌هاى حديث و ادعيه اثناعشريه و تصنيفات علماى اماميه بسيار بوده كه در اين عرض مدت چندى عمده‌اش در اين ميان تلف شده و اكثرى به ما نرسيده و آنچه هم از آن‌ها به ماها شيعيان ايران رسيده ، نيز همگى به بركت دولت سلاطين صفويه - انار الله برهانهم - بوده ؛ چه كتاب‌هاى شيعه از كثرت به حدى بوده كه شرح آن نمىتوان نمود . و يك شمّه از آن مصايب در انواع جنگهاى شيعيان و سنيان در محله‌هاى بغداد مكرر در زمان خلفاى بنى العباس واقع مىشده ، خصوصا اين كه در آن قضيه كه جنگ در ميان شيعه و سنى بر سر كبوتربازى برادرزادهء خليفه در محلات بغداد در زمان سابق در عهد خلفاى عباسيه به هفتصد سال قبل ازين تخمينا واقع شده بوده و خلق بسيارى از طرفين كشته گشته و نهب و غارت بسيارى رخ نموده و آخر الامر كه سنيان بر شيعيان در آن جنگ غلبه كردند و شيخ طوسى شاگرد شيخ مفيد و جانشين او را كه از عظماى علماى شيعه در آن عصر مىبوده ، نيز وى از ترس ( ص 85 برگ 172 پ ) از شهر بغداد به نجف اشرف فرار نموده و آن ملعونان سنيان كرسى را كه شيخ طوسى خود به علت زيادتى كثرت شاگردان بر بالاى آن رفته ، درس مىفرموده است ، سوخته بودند و بعد از آن از كتاب‌هاى كتابخانهء آن شيخ بزرگوار جماعت سنيان ، بعضى حمامات خود را به گردش درآورده تا مدت چهل روز كتاب‌هاى شيعيان را در تون آن حمام خودشان پيوسته مىسوخته بودند ، سواى انواع هنگامه‌هايى كه در هر عصرى خصوصا در اعصار سابقه به تقريبات
صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — صفحة 477 | الشيخ رسول جعفريان