اقبال مىافزايد شايد روايت امام صادق را بتوان توجيه كرد كه اين روز ، روزى است كه براى قتل خليفه برنامهريزى شده بوده است و توجيهاتى ديگر از اين قبيل . يكى از اين توجيهات آن است كه خبر قتل خليفه در ربيع الاول به شهر قم يا شهر رى رسيده است .
ابن طاوس ، اين توجيه را نيز رد كرده است . ( صص 79 - 81 برگ 168 پ تا 169 ر ) افندى مىنويسد : « اين توجيهات در نظر ارباب بصيرت به غايت ناخوش مىنمايد » . بر اساس آنچه افندى از ابن طاوس نقل كرده نشان مىدهد كه او و شيخ مفيد ، همان قول رايج منابع اهل سنت را درباره تاريخ قتل خليفه پذيرفتهاند . « 1 » در ادامه باز مطلبى را اقبال از كتاب حدايق الرياض شيخ مفيد نقل كرده كه خداوند در روز بيست و نهم ذىحجه ، دوستان خود را با مردن يكى از دشمنان خدا و رسول شاد كرده است ( ص 80 )
در نسخهء دوم ، برگهايى وجود دارد كه شماره ندارد ؛ اما به همين موضوع مربوط مىشود . در آنجا نيز تأكيد شده است كه اين كه برخى گفتهاند كه « در ايام دولت سلاطين صفويه - انار الله برهانهم - حسب الفرموده ملوك ايشان بنا را در عيد بابا شجاع الدين بر نهم ماه ربيع الاول گذاردهاند » درست نيست ، بلكه از پيش از آن چنين امرى مطرح بوده و « قبل از ظهور دولت سلاطين صفويه - انار الله برهانهم - به مدتهاى مديد در ميان علماى شيعه نيز مشتهر بوده است . » بنابراين از مخترعات اين دولت نيست . وى سپس به سخن پسر ابن طاوس و همينطور ابن طى اشاره كرده كه « ابن طى مخصوصا ابن طى مجتهد اول خود به اتفاق قبل از ظهور سلطان مبرور مغفور شاه اسماعيل ماضى - انار الله برهانه - به سالهاى بسيار بوده است . »
آيا روز نهم ربيع اعمالى دارد ؟
مطلب دوم در بيان اعمال عيد نهم ربيع است . به نظر وى اين روز « بسيار عزيز و محترم و مشرّف و مكرّم است » ، اما « از دعاها و نمازها و زيارتها چندان چيزى بخصوص تا الحال به نظر نرسيده » است . يكى از اعمال آن غسل كردن است . ديگرى « تعظيم و تكريم نمودن اين روز شريف و خوشحالى و فرح كردن در آن است » . ( ص 81 ) ديگر تصدق دادن و اطعام كردن است . ديگرى لباس نو پوشيدن و رفع كدورتهاست و البته اين روز ، روز روزه گرفتن نيست ، چرا كه روز جشن و سرور و چيزى خوردن است . ( ص 82 ) شگفت آن كه ، مطالبى كه كفعمى در مصباح در باب اين روز از مسار الشيعة شيخ مفيد نقل كرده كه افندى به دنبال آن نوشته است « در اكثر نسخههايى كه از آن كتاب مسار الشيعة به نظر اين خاك راه مؤمنان
هامش
( 1 ) . در اينجا يك برگ از نسخهء دوم سقط شده كه پس از برگ 169 بوده است . در همين برگ عنوان مطلب دوم بوده است .