و شور خود كردهاند ، نه اين كه اينها را وسيلت سور و سرور خود نموده و مىنمايند و زياده از اين نيست ( ص 123 ) كه اين فعلهاى ايشان خود غلط و محض اشتباه و يا فى نفسه اينها همگى صريحا بد باشد و ليكن اقلا نيّت ايشان درين نوع زينت ، خود البته صحيح و خوب و درست خواهد بود ، هرچند كه اين فعل ايشان در آن اوان در ظاهر شريعت رجحان نداشته باشد . و ثالثا آن كه اين قسم فعل پوشيدن لباس كذايى براى خصوص شيعيان درين ايام به قصد تعزيتدارى سبط سيّد انام ، آيا چونست با نهايت زينتهايى كه تمامى سنيان خودشان هميشه در آن دهه محرم الحرام به جهت عيش و جشن و مفاخرت خود كرده و الحال نيز همه ايشان مىكنند ؟ چنانچه اين معنا در بلاد مخالفان على الخصوص در مكهء معظمه و مدينهء طيبه تا اين زمان نيز خود شايع و متعارف بوده و مىباشد و در حقيقت اين زينت سنيان . . . همان بدعت و ميراثى است كه از ايّام يزيد پليد و ساير قاتلان حضرت امام مظلومان در آن اوان الى الآن به ايشان دست بدست مانده و به عنوان ارث بديشان رسيده . و اين بىبضاعت خود در آن چند حجّى كه توفيق يافته وارد حرمين شريفين شده و على الخصوص در بعضى از آن سالهايى كه خود در ايام عاشورا در آنجاها مدتى مكث نيز كرده بوده ، خود به رأى العين در آنجا ملاحظه و انواع زينتها و اقسام لباسهاى فاخره فراخ بسيار بلند ايشان در آن ايّام نموده ، چنانچه طريقهء معهوده پيشينيان ايشان است كه عربان خود پيوسته به جهت خيلاء و تكبر و نخوت خودشان چنان بلند و فراخ پوشيدهاند چون كه متعارف ايّام جاهليت نيز چنين بوده ، هر چند كه در شريعت مطهره ( ص 124 ) منع از آن واقع شده باشد مجملا اين . . . سنيان در آن ايّام تعزيه حضرت امام مظلومان به نحوى تكلّف و تزيّن نموده بودند كه هر مؤمنى از آن البته حيرت مىگرفته .
به هر حال ، عذر و حجّت سنيان در باب اين نوع زينت ايشان و به جهت صدور اين نحو افعال قبيحه خودشان درين ايّام ماتم حضرت شاه شهيدان ، جز اين نيست كه اين اوان خود ايام عيد عربان و سال نو مسلمانان است ، چون كه حسب الفرمودهء عمر خطاب ، مردمان همگى اول سال خود را در اوان عهد اسلام ، بعد از رحلت پيغمبر آخر الزمان ، بر اول محرم الحرام گذاردهاند ، چون كه هجرت آن حضرت در آن اوايل ماه محرم الحرام واقع شده بوده است ؛ « 1 » اما اين معذرت ايشان به مثل مشهور ، خود عذر بدتر از گناه است ، ليكن در نزد آدم داناى منصف آگاه . »
سپس افندى دربارهء روزهء روز عاشورا سخن گفته ابتدا احاديثى را كه در منابع اهل
هامش
( 1 ) . مىدانيم كه هجرت در دههء نخست ربيع الاول بوده و حق آن بوده است كه آن ماه ، ماه نخست سال باشد ؛ اما از آنجا كه از جاهليت ، ماه محرم - كه پس از اعمال حج بوده - ماه نخست سال بوده است ، عمر نيز پس از تعيين هجرت به عنوان مبدأ تاريخ ، همين محرم را آغاز سال قرار داد .