نصب گرديده است .
البته از دورههاى ميانى نيز احكام مشابهى در رعايت برخى از امور مذهبى وجود دارد كه نمونهء آن حكم شاه صفى براى جلوگيرى از شرابخوارى و ريشتراشى است كه در مورد ريشتراشى نمونهء آن از عهد سلطان حسين بايقرا نيز موجود است . « 1 » از دوران شاه عباس دوم نيز مانند آن موجود است .
پيش از آغاز دورهء طهماسب ، دوران تأسيس سلسلهء صفوى به دست شاه اسماعيل است . در اين دوره ، هنوز اجراى احكام شرعى و فقه و فقاهت استوارى نيافته و به رغم آن كه براى همه ، حرمت شرابخوارى مسلم است ، به نظر مىرسد كه دربار شاهى به ويژه در ايامى كه شاه در اصفهان بوده ، آلوده به شرابخوارى و عيش و عشرت بوده است . اينها خاص دربار بوده و به طور عمومى ، روى خوش به آن نشان داده نمىشده است . به گزارش كتاب جهانگشاى خاقان پس از آن كه شاه اسماعيل شيبك خان ازبك را در سال 916 به قتل رسانده و هرات را متصرف شده در آن مستقر گرديده و پس از اعلام مذهب اثناعشرى در شهر « در آن بلدهء فردوسنشان طرح قشلاق انداختند و در باب امر به معروف و نهى از منكر به مثابهاى مبالغه نمودند كه بعضى از اعيان ملازمان را كه مرتكب شرب شراب شده بودند ، سرنگون آويخته ، معروض تيغ سياست گردانيدند . » « 2 » از اين دوره آگاهى ديگرى در اين زمينه ، به دست نياورديم . گواينكه در همين منبع ، اشاراتى به مىخوارگى موجود در دربار صفوى نيز وجود دارد . « 3 »
توبهء شاه طهماسب و فرمان امر به معروف و . . .
شاه طهماسب ( 930 - 984 ) در سالهاى نخست سلطنتش ، به دليل كمى سن و سال ، اسير دست درباريان و اميران قزلباش بود كه كمابيش گرفتار مشروبخوارى و ديگر مفاسد و مناهى بودند . در سال 939 با ديدن خوابى ، تحولى اخلاقى در وى پديد آمد و پس از آن كه توبه كرد ؛ دستور دستورالعملى نيز براى تمامى ممالك نوشت تا بساط مشروبخوارى و فساد برچيده شود . نخستين گزارش تاريخى از اين تحول ، مطالبى است كه خود شاه طهماسب در تذكرهء خويش آورده است :
و من در وقتى كه از هرات كوچ كرده به زيارت مشهد مقدس امام رضا عليه مىرفتم ، مير سيد محمد پيش نماز مدينهء مبارك حضرت رسالت پناه
هامش
( 1 ) . نوايى ، اسناد و مكاتبات تاريخى ايران ، از تيمور تا شاه اسماعيل ، صص 410 - 411
( 2 ) . جهانگشاى خاقان ، ص 393
( 3 ) . همان ، صص 302 ، 396 ، 398 ، 399 ، 627