مورد رضايت خود را برگزينند » . « 1 »
از آنچه شيخ حسين گفته ، نكات متعددى به دست مىآيد . او از دوستان شهيد ثانى ( 911 - شهيد در رجب 965 ) بوده و چنان كه مىدانيم شهيد اعتقاد به وجوب عينى نماز جمعه داشته است . شهيد در رسالهء نماز جمعهء خود به مشكلى كه شيعيان به دليل سلطهء خلفاى جور و تعيين ائمهء فاسق براى نماز جمعه وجود داشته ، اشاره كرده است . شيخ حسين همچنين به رواج تشيع اشاره كرده و به زمينههايى كه با روى كار آمدن دولت صفوى فراهم شده ، به خوبى توجه داده است . دخالت دولت صفوى را نيز در ترويج نماز جمعه ستوده است . شيخ حسين رسالهء مستقلى نيز دربارهء نماز جمعه دارد و در آنجا هم به عدم وجود مانع در اين عهد براى اقامه جمعه تصريح كرده است . « 2 »
منابع عصر صفوى ، پس از اشارتى كه روملو به شيخ على كركى ، يعنى محقق كركى در توجهش به « اقامت فرايض و واجبات و اوقات جمعه و جماعات » « 3 » دارد ، از تلاش شيخ حسين بن عبد الصمد در اقامهء نماز جمعه ياد كردهاند . اسكندر بيك دربارهء او مىنويسد :
« مراتب عالى فقاهت و اجتهاد او در معرض قبول و اذعان علماى عصر درآمده در اقامت نماز جمعه كه بنا بر اختلافى كه علماى ملت در شروط آن كرده بودند و مدتهاى مديد متروك و مهجور بود ، به سعى بليغ به تقديم رسانيده ، با جمعى كثير از مؤمنين به آن اقدام مىنمود » . « 4 » واله اصفهانى نيز دربارهء حسين بن عبد الصمد نوشته است : « چون مدتى بود كه اقامت نماز جمعه بنا بر اختلاف علما در شرايط وجوب ، وقوع آن در ميان مسلمانان متروك و مهجور بود ، شيخ بزرگوار در اداى آن لوازم اهتمام به تقديم رسانيده ، گزاردن نماز جمعه را در ميان ارباب ايمان شايع گردانيد و تا درگاه آسمان جاه اقامت داشت ، دقيقهاى از دقايق اقامت جمعه و جماعات فرونمىگذاشت » . « 5 »
گفتنى است كه طعنهء سنيان عثمانى به شيعيان دربارهء عدم اقامهء نماز جمعه تأثير مهمى در تمايل بيشتر شيعيان به اقامهء نماز جمعه داشت . مير مخدوم شريفى كه از سنيان قزوين بوده و در پردهء تقيه ، به دروغ اظهار تشيع كرده و در دربار شاه اسماعيل دوم نفوذ كرده بود ، پس از گريز از ايران ، رسالهاى در ردّ شيعه نوشت و در آنجا به همين مطلب پرداخت . وى
هامش
( 1 ) . حسين بن عبد الصمد ، العقد الحسينى ، صص 31 - 34
( 2 ) . نك : آقا بزرگ ، ذريعه ، ج 15 ، ص 70
( 3 ) . روملو ، احسن التواريخ ، ص 249
( 4 ) . اسكندر بيك منشى ، عالمآراى عباسى ، ج 2 ، ص 247 ( به كوشش محمد اسماعيل رضوانى ، تهران 1377 )
( 5 ) . واله اصفهانى ، خلد برين ، ص 433