يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ
« 1 » معزّز و موشّح باشد ، مصداق اين مقال ، صورت احوال افادت و افاضت پناه ، حقايق و معارف آگاه ، زبدة المتشرعين شيخ الاسلامى نور الافادة و الدين محمد مفتى اصفهانى است كه به صفات مذكوره موصوف و در ديندارى و فضل و كمال ، بين الامثال و الاقران ممتاز و معروف است ؛ لهذا شمّهاى از عنايت بىغايت شاهانه ، و شرذمه از شفقت و مرحمت بىنهايت پادشاهانه ، شامل حال و كافل امانى و آمال او فرموده ، از ابتداى تخاقوىئيل منصب جليل القدر عظيم الشأن شيخ الاسلامى دار العبادة يزد و توابع و بلوكات را به دو شفقت فرموده ، ارزانى داشتيم كه به واجبى به امر مذكور و لوازم آن از كتب صلوك و سجلّات و ايقاع عقود و مناكحات و قسمت مواريث و تركات و ضبط اموال غيّب و ايتام و مجانين ، و نظم و نسق مزارات و بقاع الخيرات و ضبط محصولات موقوفات و صرف آن به مصارف شرعيه و ساير ما يتعلق بهذا الامر المزبور ، قيام و اقدام نمايد .
سادات عظام و ارباب و اهالى و كدخدايان و رعايا و سكنه و متوطنين دار العبادهء مذكور ، افادت پناه مشار اليه را شيخ الاسلام بالاستقلال خود دانسته ، اوامر و نواهى مشروعهء او را مطيع و منقاد باشند و اسناد و قبالات و نوشتجات شرعيه را به خط و مهر او معتبر دانسته ، لوازم امر مذكور را مخصوص او شناسند . قضات جزو خود را به عزل او معزول و به نصب او منصوب دانسته ، بىوقوف و اطلاع مشاراليه دخل در امور شرعيه ننمايند . وزير و كلانتر و داروغه دار العبادهء يزد اعزاز و احترام و اعانت افادت و افاضت پناه مشاراليه به جاى آورد . و دست تصدّى شرعى او را در امر مذكور قوى داشته ، تعظيما للشرع الانور ، گماشتگان او را به جهت فيصل مهمّات به مجلس خود طلب ننموده ، به جهت فيصل مهمات شرعى به مجلس مشاراليه حاضر شوند و شكر و شكايت او را در عهده شناسند و از جمله بر اين جوانب روند و هرساله حكم مجدّد طلب ندارند و به چون به مهر اشرف اقدس اعلى است ، اعتماد نمايند . تحريرا فى شهر جمادى الاولى سنهء 1130 « 2 »
آگاهىهاى ديگرى دربارهء شيخالاسلامان قرن يازدهم را آقا بزرگ آورده است . « 3 » همچنين معلم حبيبآبادى « 4 » و مصلح الدين مهدوى « 5 » نيز به معرفى برخى از شيخالاسلامهاى اصفهان در دورهء صفوى پرداختهاند .
هامش
( 1 ) . زمر : 9
( 2 ) . بنگريد : انوار ، عبد الله ، فهرست نسخ خطى كتابخانهء ملى ، ج 1 ، صص 274 ، 167
( 3 ) . بنگريد : آقا بزرگ ، الروضة النضرة صص 270 - 271
( 4 ) . حبيبآبادى ، مكارم الآثار ، ج 3 ، صص 821 - 827
( 5 ) . مهدوى ، خاندان شيخ الاسلام اصفهان ، صص 36 - 47