تخطي إلى المحتوى الرئيسي

صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — صفحة 214

مساهمون:

ص٢١٤
به طور ثابت نيز در دربار وى نبود ، نگاشت : بسم اللّه الرحمن الرحيم ، چون از مؤدّاى حقيقت انتماى كلام امام صادق عليه السلام كه : انظروا الى من كان منكم قد روى حديثنا و نظر فى حلالنا و حرامنا و عرف احكامنا فارضوا به حكما فانّى قد جعلته عليكم حاكما فاذا حكم به حكم فمن لم يقبله منه فانّما به حكم اللّه استخفّ و علينا ردّ و هو راد على اللّه و هو علىّ حدّ الشرك لايح و واضح است كه مخالفت حكم مجتهدين كه حافظان شرع سيدالمرسلين‌اند با شرك در يك درجه است ، پس هر كه مخالفت حكم خاتم المجتهدين ، وارث علوم سيد المرسلين ، نايب الائمة المعصومين - لا زال كاسمه عليا عاليا - كند و در مقام متابعت نباشد ، بىشائبه ، ملعون و مردود در اين آستان ملك‌آشيان مطرود است ، و به سياسات عظيمه و تأديبات بليغه ، مؤاخذه خواهد شد . كتبه طهماسب بن شاه اسماعيل الصفوى الموسوى . « 1 » از اين حكم چنين به دست مىآيد كه مقبولهء عمر بن حنظله به عنوان يكى از مهم‌ترين دلايل فقهى ولايت فقيه ، مورد استناد شاه طهماسب قرار گرفته است . سيد نعمة الله جزائرى نوشته است كه وقتى محقق كركى نزد طهماسب آمد ، وى به او گفت : أنت أحقّ بالملك ، لأنّك النائب عن الامام ، و انما أكون من عمّالك ، أقوم بأوامرك و نواهيك . « 2 » وى مىافزايد كه از محقق كركى ، فرامينى ديده است كه به حاكمان ممالك محروسه نگاشته و در آن‌ها قوانين عدالت و كيفيت سلوك با رعايا را در اخذ خراج شرح داده و از آنان خواسته است تا عالمان سنى را از ديارشان بيرون كنند تا مردم را گمراه نكنند . همچنين دستور داده است تا در هر شهرى و روستايى امام جماعتى باشد تا براى مردم نماز خوانده و فقه را به آنان آموزش دهد . « 3 » درست يك سال پيش از درگذشت يا شهادت محقق كركى ، شاه طهماسب ضمن فرمان بلندى ، افزون بر آن كه اطاعت از محقق كركى را كه آن زمان در نجف مىزيست ، بر حاكمان آن نواحى واجب كرد ، دستوراتى نيز دربارهء سيورغال‌هايى كه در اختيار ايشان بود ، نوشت . افندى متن اين فرمان را آورده و خاتون‌آبادى ضمن اشاره به اين كه تمامى آن را ديده است ، به آن اشاره كرده است . « 4 » بخش‌هايى از اين فرمان را نقل مىكنيم : اعلاى اعلام شريعت غرّاى نبوى را كه آثار ظلم جهالت‌افزاى عالم و عالميان از ظهور
هامش
( 1 ) . خوانسارى اصفهانى ، روضات الجنات ، ج 4 ، صص 362 - 363 ايشان اين حكم را به نقل از « بعض المواضع المعتبرة » نقل كرده‌اند . ( 2 ) . خوانسارى اصفهانى ، همان ، ج 4 ، ص 361 ( 3 ) . خوانسارى ، همان ، ص 361 به نقل از « شرح عوالى اللئالى » سيد نعمة الله جزائرى . ( 4 ) . خاتون‌آبادى ، وقائع السنين و الاعوام ، ص 461
صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — صفحة 214 | الشيخ رسول جعفريان