جمعى [ را ] كه با حضرت خاتم المجتهدين در مقام عداوت و كدورت بودند ، با خود در آن بحث متفق ساخته بود و از امرا و اركان دولت شاهى مثل محمود بيك مهردار و ملك بيك خويى و غيرهم حمايت ايشان مىنمودند . اما مطلقا آن مجلس منعقد نگشت و آن بحث از قوّت به فعل نيامد و ترتيب آن مقدمات منتج مطلوب نشد . و در آن اوان ، اشرار كتابى مشتمل بر انواع كذب و بهتان نسبت به حضرت خاتم المجتهدين نوشته ، در قفاى خانهء آن حضرت كه در صاحبآباد دار السلطنهء تبريز در جوار زاويهء نصريه بود ، انداختند به خط مجهولى و از اقسام مناهى و فسوق در آن كتابت به آن حضرت نسبت دادند . پادشاه مؤيد - لا زال ملكه و سلطانه - در پيدا ساختن كاتب و بواعث آن كتابت جهد موفور به ظهور رسانيد . آخر الامر ظاهر شد كه حضرت مير [ نعمت الله حلى ] را اطلاعى از آن بوده . به مرور ايام ، كدورت خاتم المجتهدين با او به حدى رسيد كه منجر به نفى بلد و اخراج او ( حلّى ) گشت . « 1 »
افندى نوشته است : بر اساس خبر مشهور ، قطيفى ، كركى و عز الدين آملى شاگردان علىّ بن هلال جزائرى بودهاند ؛ گرچه بر اساس اجازهاى از قطيفى ، وى با واسطه از علىّ بن هلال نقل كرده است . بنابراين به احتمال توان گفت كه قطيفى دستكم چند سال ، پس از كركى به دنيا آمده و از نظر علمى همدورهء وى نبوده است . به علاوه ، گفته شده است كه كركى شيخ او به حساب مىآيد . « 2 » با اين حال ، نبايد غفلت كرد كه موقعيت او در عراق عرب ، برجسته بوده و همان گونه كه گذشت ، مدافعانى از عالمان وقت نيز داشته است . افندى مىافزايد : او شخصى زاهد و تارك دنيا بوده و معارضات فراوانى ميان او و كركى رخ داده و قطيفى به رد ديدگاههاى كركى در باب رضاع و خراج پرداخته است . افندى خبرى هم از مشايخ خود شنيده است كه قطيفى در مشهد امام حسين يا امام على عليهما السلام بوده و از اتفاق يكبار همزمان با حضور وى در حرم ، شاه طهماسب به آنجا آمده و خواسته است تا پولى [ در اصطلاح فقهى : جائزه ] به قطيفى بدهد ؛ اما او نگرفته است . همانجا شيخ على عمل وى را تقبيح كرده و با توجه به اين كه امام حسن جوائز معاويه را مىگرفته ، و تأكيد بر اين كه نه طهماسب بدتر از معاويه است و نه تو بالاتر از حسن بن على عليه السلام عمل او را
هامش
( 1 ) . روملو ، احسن التواريخ ، ص 333 ؛ نيز بنگريد : قمى ، قاضى احمد ، خلاصة التواريخ ، ج 1 ، صص 237 - 238 ، 297 ؛ واله ، خلد برين ، صص 427 - 428 ؛ خاتونآبادى ، وقائع السنين و الاعوام ، ص 490 ؛ مدرسى طباطبائى ، زمين در فقه اسلامى ، ج 2 ، صص 76 - 77 ؛ دربارهء اختلاف مير غياث الدين دشتكى با محقق كركى بر سر مسئله قبله مساجد عراق بنگريد : فارسنامهء ناصرى ، ج 1 ، صص 101 - 102 ؛ تعليقات تكملة الاخبار ، ص 193 - 194
( 2 ) . بحرانى ، يوسف ، لؤلؤة البحرين ، ص 159