وفات يافت . در اين نوشتهها تسنن در كنار انديشههاى شيعى غالى در طريقت در دين راسخ و استوار ظاهر مىشود و درپى آن تشيع اقرارى محمد نوربخش كه در سال 869 ه ق وفات يافت به تحرير در مىآيد . گذر تدريجى و غيرمحسوس از تسنن به تشيع كه نخستين بار در طريقهء كبرويه ظاهر شد ، تأثير عميقى بر اسلام در ايران گذاشت و زمينهء رسيدن به تشيع آشكار عصر صفوى را فراهم كرد . « 1 » از نظر گرايشهاى شيعى طريقه كبرويه تنها نمونه شيعى نوظهور نبود كه در آن زمان در ايران آغاز شد ، يك طريقه ديگر نيز به نام شيخيه جوريه ، در خراسان پديد آمد و به خاطر آنكه با جنبش سربداران كه پيشتر به آن اشاره كرديم در ارتباط بود اهميت فراوانى داشت . شيخيه خراسان پيروان شيخ خليفه ، كه در سال 736 ه ق به قتل رسيد ، بودند . او فردى اصالتا مازندرانى و از شاگردان علاء الدوله سمنانى بود كه ظاهرا با او اختلافاتى نيز داشت . شيخ خليفه در سبزوار شهرى كه از روزگاران دور يكى از مراكز شيخ بود طريقهاى بنيان نهاد كه بسيارى از ساكنان آن شهر به آن روى آوردند .
درباره آموزشهاى شيخ خليفه اطلاعات چندانى در دست نيست . شيخ به اتهام آنكه در مسجد حديث دنيا مىگويد ، « 2 » به دست فقهاى سنى وابسته به دربار كشته شد .
بلافاصله پس از او يكى از شاگردانش به نام شيخ حسن جورى جانشين او شد و به جنبش چهرهء تازهاى بخشيد كه كاملا رنگ شيعى داشت و بعدها منجر به قيام سربداران
هامش
( 1 ) . همان ، ص 518 .
( 2 ) . مطلع سعدين و مجمع البحرين ، ص 5 - 144 .