بود .
سرزمين آناتولى نقطه تلاقى تشيع و تصوف
اكنون بايد به حوزه جغرافيايى توجه كنيم ، حوزهاى كه نقطهء اوج همگرايى عملى تشيع و تصوف در نهضتهاى اجتماعى بود و در نهضت صفوى نقش شايان توجهى ايفا كرد . حركتهاى مردمى آسياى صغير و آناتولى كانون ذوب عناصر مختلف مذهبى در قرن نهم بود .
آناتولى كه از سال 407 تا 707 ه ق حكومت كرد ، از زمان سلجوقيان روم تا زمان مغول و شايد پس از آن پذيراى گروههاى عظيمى از قبايل ترك مغول بود كه از برابر فاتحانى كه از شرق مىآمدند به غرب گريخته بودند . اين گروهها كه زندگى خانهبهدوشى داشتند ساختار اعتقادى يكسانى نداشتند ، تعدادى از اين گروهها به سوى غرب رفتند و غازيان دولت رو به رشد عثمانى شدند و بقيه تا جايى كه مىتوانستند در دورههاى فلات آناتولى ساكن شدند .
در ميان همين گروههاى سركش بود كه عقايد اسلام مردمى شكوفا شد و در برابر عقايد بسيار ملايم مراكز شهرى آناتولى قرار گرفت . « 1 »
گوناگون بودن ساخت اجتماعى اين گروهها و نبودن هيچگونه مرز سياسى قطعى در حوزهء جغرافياى مورد بحث زمينه را براى فعاليت انواع گروههاى تبليغاتى آماده كرد .
كوچ عشاير ، كوچ رهبران صفوى و پيروان آنها در مرزهاى منطقه قابل كنترل نبود . اين
هامش
( 1 ) . ميشل . م . مزاوى ، پيدايش دولت صفوى ، ص 135 .