متراكم متواتر به سمت شهر روان گرديدند و در حملهء اوّل حارسان محصور تاب مقاومت نياورده چون خس و خاشاك از صدمهء سيلاب گريز بر ستيز اختيار نموده به حصن ارك تحصّن جستند . دليران معركهء رزم بر اثر خدمه و عملهء بيوتات به درون شهر داخل گشته جمعى كثير از روميّه عرضهء تيغ و تير گرديدند . چنانچه دو هزار سر از ابدان مخالفان در حالت انتزاع شهر انقطاع يافته غنيمت بيكران نصيب غازيان رستم توان گرديد . بعد از اندك فراغ خاطر از اين واقعه عساكر فيروزى مآثر محيط قلعهء ارك گشته بر مثال محاصرهء شهر اطراف و جوانب ارك بر امراى نامدار و قورچيان ذوى الاقتدار قسمت گرديد و هريك از اين نامداران به ارتفاع حوالات رفيعه پرداختند .
به دستور مقرّر ركن الدّولة اللهويردى خان بر يك جانب قلعه حوالهاى به غايت رفيع برافراشت و اللّه قلى بيگ قورچىباشى در محاذى برجى ، كه در آن قلعه از آن ارفعتر نبود ، حواله مشرف بر آن نصب فرمود . قرچغاى خان نيز به نيابت پادشاه ايران برجى مشيّد در نهايت ارتفاع به ذروهء تدوير كيوان رسانيد . از طرفى ديگر ذو الفقار خان بدان عنوان بنايى به قمّهء فلك بهرام رسانيد و به طريق معهود حدود ارك به حوالات رفيعه و بروج عواليه آراسته گرديد . توپچيان قدرانداز از خراسان و اصفهان و مازندران و شيراز به قاعدهء معهود از جانب [ 431 الف ] به استعمال تفنگ و بادليج و توپ اشتغال نموده ساحت ارك به نوعى بر محصوران تنگ گردانيدند كه احدى را مجال نگاه كردن به خارج نبود . توپچيان روم نيز بر طريق مدافعه ابواب مخالفت مفتوح داشته در رمى توپ و بادليج و استعمال خمبره نهايت جدّ و اجتهاد به عمل مىآوردند .
مدّتى مديد حال بر اين منوال متمادى بود . به طريق معهود نقبچيان و حفره كنان شب و روز به حفر و نقب بازو چست نموده نوعى نمودند كه در جوف زمين مسافت باره و بروج نقوب متّصل به يكديگر احداث دادند . سرداران و صاحبان حوالات و سوايب شب و روز عملهء بسيار به كار برده در مدّت دو ماه ديگر زير فصيل و باره مجوّف گردانيدند و بر مثال زير گرمابه نقوب مختلفه به جوانب و اطراف برده تجويفات آن نقوب از خس و خاشاك و گياه خشك نفط زده مشحون ساختند و بروج و فصيل را از ستون و اعمدهء وثيقه بپاداشتند .
چون اسباب قلعه گيرى بر نهج مذكور مهيّا گرديد از نزد خسرو ايران فرمان عالم مطيع به صدور انجاميد كه اللّه قلى بيگ قورچىباشى زير برج عظيمى كه در سهم وى واقع بود و مسمّى به برج سفيد مجوّف گردانيده به داروى تفنگ و خس و خاشاك منفوط پر سازد و به هنگام فرصت آتش بدان داروها زده استخلاص آن جانب متعلق به سعى و اهتمام وى باشد . بر حسب فرمان خسرو زمان توپهاى عظيم از جوانب ارك منصوب گشته مرتبه
روضة الصفويه ( فارسى ) — صفحة 801
مساهمون: ميرزا بيگ جنابدى
ص٨٠١