ظاهر گنجه نزول اجلال نمايند .
محمّد خان قاجار و عليخان جوانشير با يكدو امير ديگر چهار هزار توپچى از ولايت خراسان و اصفهان و بافق بر حسب فرمان داراى زمان به ظاهر گنجه نزول نموده در عين زمستان به احداث قلعهء متين پرداختند و در اندك زمان قلعهاى در نهايت حصانت چون سپهر برين مصون از آفات به ذروهء فلك كيوان برافراشتند . پس آن گروه انبوه در آن قلعه قرار گرفتند و طريق دخول و خروج بر اهالى گنجه مسدود گردانيدند ؛ چنانچه احدى را ياراى آن نبود كه جهت طحن غلّات و حصول هيمه و ضروريات به خروج و بيرون مبادرت نمايد .
تا مدّت دو ماه در تضييق و تنقيص اهالى گنجه بدين دستور سعى موفور به ظهور رسانيدند . چون خسرو شرقى با جنود لاله و ازهار در زير چتر سحاب رايت اضائت به فضاى مرغزار حمل كشيد و از ظهور سبزه و رياحين ساحت ربع مسكون نسخهء كارگاه بوقلمون گرديد و نسيم فروردين اطراف كوه و هامون را از روائح [ 426 الف ] فوايح گلهاى طرّى چون بزم خسرو ايران به انواع عطر أذفر مروّح و معطّر گردانيد و زبان حال به مدلول اين مقال به مسامع صاحبان اقبال رسانيد ، شعر :
روز عيش و طرب و بستان است * روز بازار گل و ريحان است
تودهء خاك عبيرآميز است * نفخهء باد عبيرافشان است
از ملاقات صبا روى غدير * راست چون آژده « 1 » سوهان است
پادشاه سكندر مسير در مبادى اين وقت رايت سپهر آيت به صوب گنجه برافراشت و در شهور سنهء خمس عشر و الف [ 1015 ه / 1606 م . ] در ظاهر گنجه سراپردهء اقبال با ثريا مساوى گردانيد .
روزى ديگر از نزول همايون بر ابلق سپهرآسا برآمده چون مهر جهانگرد اطراف و حدود گنجه را بر خوانين نامدار و امراى ذوى الاقتدار و قورچيان رستم شعار و غلامان بهرام صولت قسمت نموده به نفس نفيس و ذات ميمنت انيس متعهّد طرفى از اطراف حدود قلعه گرديد و به نيابت همايون قرچغاى خان را در آن طرف بازداشت . همچنين به امر نافذ ذو الفقار خان قرامانى لواى شهامت و تهوّر در حدّى ديگر برافراشت . نوّاب خان الزمانى اللهويردى خان با غلامان خاصّهء شريفه در حدّى ديگر لواى گردونساى مرتفع گردانيد و اللّه قلى بيگ قورچىباشى با قورچيان عظام حدّى ديگر را متعهّد گرديد .
بدين دستور هريك از امراى نامدار و خوانين ذوى الاقتدار در اطراف و جوانب آن
هامش
( 1 ) - د : اژدهندهء