اختيار آن سپاه بيشمار به قبضهء درايت و اقتدار وى نهاده بر اخذ و انتزاع ممالك آذربايجان و ديگر ولايات بدان صوب ارسال گردانيده به تصريح نصايح مفيده ابواب بصيرت بر روى روزگارش برگشود .
عثمان پاشا در شهور تسعين و تسعمائه [ 990 ه / 1582 م . ] با آن سپاه بيشمار متوجّه مملكت آذربايجان گرديد . نخست منهيان سرحدّ از توجّه آن سپاه اميرخان موصلو را ، كه در دار السّلطنهء تبريز به حكومت و دارايى اشتغال مىنمود ، خبير گردانيد . امير خان در ساعت [ 314 ب ] حقيقت به درگاه جهانپناه عرض داشته خود به تجهيز سپاه آذربايجان پرداخت و دار السّلطنهء تبريز را لشكرگاه ساخت . فرستادهء امير خان در دار السّلطنهء هرات بعد از قتل ميرزا سلمان به درگاه جهانپناه رسيده حقيقت توجّه جنود روم به عرض حجاب بارگاه رسانيد . پادشاه مؤيّد و شاهزادهء عالميان سلطان حمزه ميرزا بعد از اطّلاع بر ارادهء داراى روم از سر تسخير خراسان گذشته به مضمون الاهمّ فالاهمّ عنان عزيمت به دفع فساد و طغيان جنود روم منعطف گردانيده با آن سپاه گران كوچ بر كوچ متوجّه دار السّلطنهء تبريز گرديد . چون به بلدهء قزوين رسيدند قاصدان متعدّده از نزد امير خان آمده قرب وصول عثمان پاشا را مذكور گردانيدند . بنابراين در آن بلده نيز توقّف به فعل نيامده بر جناح استعجال بر سمت تبريز عنانريز گرديدند . قريب بدان بلدهء طيّبه شاهزادهء عالىمقدار سلطان حمزه ميرزا مقدّمة الجيش سپاه گرديد . بدان وتيره پادشاه زمان و شاهزادهء عالميان بر سمند گردون توان طىّ مسافت نموده تا دار السّلطنهء تبريز منجوق رايت سپهر آيت ثالث مهر و ماه گردانيدند ، نظم :
به اندك زمان مهر گردون ستيز * بر اطراف تبريز شد ژالهريز
هوس كرد از آرامگاه سپاه * رشيديّهاش گشت آرامگاه
برافراشت از خيمه در يك زمان * به روى زمين صدهزار آسمان
امّا تا ورود پادشاه مؤيّد به دار السّلطنهء تبريز عثمان پاشا با عساكر روم به تبريز هجوم آورده از سر هژده پل « 1 » ، كه منظرهايست بر رودى كه در اسفل تبريز واقع است ، تا حوالى شنبغازان ( 218 ) معسكر گردانيد و محيط سپاه خود را از عرّابه و زنجير سورى متين احداث فرموده بر فراز هر عرّابه توپ و ضربهء زنگ و زنبورك تعبيه نموده سپاهش محاط آن سور متين خيام سكون متجانب يكديگر نصب نمودند .
چون پادشاه مؤيّد و شاهزادهء و الا [ 315 الف ] سلطان حمزه ميرزا به دار السّلطنهء تبريز نزول اجلال فرمودند سپاه عراق و فارس و كرمان و طبرستان و كوهگيلويه و اهواز و
هامش
( 1 ) - ف : شيرده پل .