لشكرى بحر موج و سيل شكوه * ثابت و پايدار همچون كوه
همه بهرام طبع و كيوان هوش * همه فولاد ترك و جوشن پوش
در ظلّ رايت سپهر آيت جمع گرديدند .
در تضاعف اين احوال داراى روم داخل مملكت آذربايجان گشت . امراى منقلاى كه در قصبهء مرند اقامت داشتند بعد از اطلاع بر قرب وصول جنود روم به [ 237 ب ] استقبال شتافته در خارج مرند با مقدّمة الجيش آن سپاه لحظهاى به كرّ و فرّ كوشش نمودند و فرصت را پاس مىداشتند كه اگر زمان مقتضى آن باشد كه دستبردى نمايند ، به قدر ميسور بدان امر پرداخته لواى اقتدار به سپهر دوّار رسانند . اما چون قانون سپاه روم آن است كه از داخل عرّابه و معسكر خويش اصلا به خارج قدم نمىگذارند ، خصوصا به قرب مخالف ، بنابراين فرصتى موافق روى نمىداد كه سپاه فيروزى دستگاه بدان امر قيام توانند نمود . ايضا به مقاتله و محاربه آن پادشاه صاحب اقبال مأمور نبودند ، لهذا از ممر عبور جنود سپاه روم تجانب نموده به صوب موكب همايون عنان توجّه معطوف داشتند و در ييلاق اشكمبر كليبر به اردوى كيهانپوى ملحق گرديدند .
و داراى روم همچنان بر سمت تبريز عنانريز روان گشته آن ممالك را مسخّر خود مىپنداشت با چهل هزار سوار نامدار جوشن پوش بحر جوش رعد خروش ، مجموع دواسبه با استعدادى وافى چون امواج بحر اخضر متلاطم گرديدند . و چون النگ چالدران مضرب خيام عساكر منصوره گرديد شاهزادهء كامياب اسماعيل ميرزا را با پنج هزار سوار نيزهگذار نامزد قلاع قارص گردانيدند كه بدان صوب توجّه نموده على بيگ ذوالقدراوغلى را گوشمالى به سزا دهد و قلاع آن حدود را كه به ذخاير مشحون ساخته بود با زمين مساوى گردانيده در قلع و قمع آن حدود دقيقهاى فرونگذارند و چون غايت اقتدار به ظهور رسانند متوجّه اردوى عالمپوى گشته در هر محل كه مقيم باشند لاحق گردند .
و روزى چند در آن موضع جهت تقويت شاهزادهء عالىمقدار توقّف به فعل آورده ، آنگاه بر سمت بلاد روم رايت فيروزى آيت به ذروهء فلك اثير رسانيدند . و داراى روم با جنود بىاندازه در شهور خمس و خمسين و تسعمائه [ - 955 ] داخل دار السلطنهء تبريز گرديد و چون بر انديشهء صائبپيشهء پادشاه سكندر رأى اطّلاع حاصل نمود ، به «
وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ
» « 1 » هراس و انديشهء بىقياس بر خاطرش استيلا يافته ، چهار روز در تبريز توقف نموده پس از آن رجعت قهقرا نموده از طريق وان رايت معاودت برافراشت و به حفظ محروسهء خود پرداخت . [ 238 الف ]
هامش
( 1 ) - احزاب : 26 .