نشيب چاه مذلّت انداخته ، ديگر عروج بر مصاعد عزّت و دولت خبر بردار هوان و نكبت ميسرش نگردد . و به اين مضمون شاهدات كلام معجز نظام سلطان مشرق و مغرب ، پادشاه بطحا و يثرب ، قال : « الملك يبقى مع الكفر و لا يبقى مع الظلم » ، نظم :
حق ز شاهان به غير عدل نخواست * آسمان و زمين به عدل بپاست
سلطنت خيمهايست بس موزون * كش بود راستى و عدل ستون
گر نباشد ستون خيمه بجا * بىستون خيمه كى شود بر پا
« اكنون رعايت و مراقبت احوال رعاياى خراسان كه حلّ و عقد ايشان در قبضهء اقتدار ما قرار گرفته به تو حواله نمودم و حكومت و فرماندهى ايشان به تو تفويض فرمودم . بايد كه در قبض مهمّات و قضاى حاجات آن جماعت غايت نصفت و معدلت مرعى داشته رضاى پروردگار را طالب باشى و از سخط منتقم جبّار هراسان و راعب . زينهار كه نوعى عمل نمايى كه تساهل و تكاهل در امور نزديك و دور موجب فتور و قصورى در كار دين و دولت گردد كه «
يَوْمَ يَقُومُ الْحِسابُ
» « 1 » كه به سبب عمل ناصواب تو دامان عرض من از وصول دست مظلومى فرسوده گردد ، لهذا ما عهدنا عليك و العهدة فى دارين عليك . »
جميع اين مقدّمات خان نصفت صفات به سمع رضا اصغا نموده عدالت جبلّىاش از فوايد ابن نصايح موصل به فلاح سمت تضاعف پذيرفت و از همان منزل [ 212 ب ] رخصت انصراف يافته به صوب مقرّ خويش شتافت . همچنين رايات صفوى آيات از آن مقام در حركت آمده ، چون ولايت با خرز مضرب سرادقات عزّت گرديد خواجه كلان ولد ملك خوافى كه از غلات اهل سنّت بود و در آن اوان بواسطهء دولتخواهى عبيد خان منزوى زاويهء خذلان گشته در قلعهء اوستا - كه در جبال وسط خواف و با خرز واقع است - طريق نفاق و معادات پادشاه ممالكستان مىپيمود و از اين جهت خاك ادبار بر سر روزگار خود مىفرسود .
و اين قلعهء اوستا قلعهايست بر قلعهء جبالى شامخ واقع كه سفير اوهام به سالهاى دراز بر خاكريزش مقام نتواند گرفت . جز ديدهء مهر و ماه شرفاتش نديده و حارسانش را كف از حرارت آفتاب تفيده . در متانت با سدّ سكندر همراز و در ارتفاع از هر طرف بر فراز ، و با اين استحكام به ذخاير و آلات حرب مشحون و خواجه كلان را در فن تيراندازى مهارت به مرتبهاى بود كه از حلقهء زهگير ، متعاقب ، بىتعطيل سه چهارچوبه گذرانيدى و كمانش را آن مقدار قوّت بود كه در آن عهد كسى را كشيدنش مقدور نبود و بر دويست و سيصد نفر از ابطال رجال كمانداران ولايت قدرت داشت و عبيد خان را به وى نهايت
هامش
( 1 ) - ابراهيم : 41 .