الاهمّ فالاهم ، رفع فساد الامه و مدافعهء طغيان داراى روم را اهمّ از تسخير بلخ دانسته ، فسخ آن عزيمت نمود و ايالت هرات را به شاهزادهء سامى سام ميرزا تفويض فرموده آغزيوار خان بن امرى خان شاملو را - كه به وفور مردانگى و تهوّر در آن عصر از ابناى ايستادگان آستان خلافتنشان سمت امتياز داشت - للهء آن جناب ساخته ، سرانجام مهام ملك و مال هرات را متعلّق به رأى اصابت نماى وى گردانيد و بعد از فراغ از انتظام امور مملكت خراسان ، در هفتم صفر اربعين و تسعمائه [ 940 ه / 1533 م ] از موضع پل مالان كوچ كرده ، به سمت آذربايجان لواى مراجعت برافراشت .
و در اين سال از جميع مناهى توبهء نصوح فرموده در باب منع شرب شراب قدغن به مرتبهاى نمودند كه احدى را ياراى آن نبود كه نام آن بر زبان راند ؛ چنانچه [ 186 الف ] شاهقلى وزير قورچيان كه از ملازم قديم آن آستان كعبهنشان بود ، بواسطهء ارتكاب شرب شراب مغضوب شده ، به قتل رسيد . و مبلغى كلّى از مال شرابخانه و قمارخانه و معجونفروشى و بيت اللطف ممالك محروسه بالكليّه مسدود الابواب گشته از دفاتر خلود خارج گشت ، نظم :
چنان منع مىشد كه در روضه حور * فراموش كرد آن شراب طهور
مستى جز در چشم بتان و بيخودى الّا در جان عاشقان از نهى احتساب پادشاه جهان كسى نشان ندادى . لا شك به يمن اين حسنهء عظمى و موهبت كبرى - كه كفّ نفس نفيس است - از آلايش تلذّذ و هواجس شيطانى به موجب وعدهء الهى
« وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى
« 1 » و اقداح راح از شراب طهور از كف ساقيان حور و غلمان مهيّا خواهد بود ، انّه موصل الى المقصود .
87 لواى مراجعت برافراشتن نوّاب جهانبانى از خراسان به جهت آمدن سلطان سليمان و مقهور گشتن جنود روم از لشكر سرما به فرمان خالق ارض و سما
چون از اثر توجّه رايات عزّ و اقبال الامه تكلو و نيل پاشا والى ديار بكر از ظاهر
هامش
( 1 ) - النازعات : 40 و 41 .