هر كه اين شعر فرزدق را ببيند و اين قصيده را مشاهده كند ، احساس تعجّب و شگفتى نمايد ، زيرا كه هيچ مناسبتى بين اين اشعار و ساير گفتههاى او ؛ از خصوصيت شعرى ، مدح و هجو وى نمىباشد هر چند كه اين قصيده را بالبداهه و بدون مقدمه سروده است ، بدون ترديد خداوند سبحان در سرودن اين اشعار او را يارى كرده و بهنگام آغاز از پشتيبانى حق تعالى برخوردار بوده است . « 1 »
( 1 )
تشكيك ابو الفرج اصفهانى
ابو الفرج در نسبت اين قصيده به فرزدق ترديد كرده است به اين دليل كه سبك او در شعر گفتن چنين نبوده ، زيرا فرزدق در سبك و الفاظ و عبارات و تخيلات شاعرانهء خود سبك ناهنجارى داشته است ! « 2 » و شيخ محمد ابو زهره در ذيل نظريهء ابو الفرج مىگويد :
« من دليلى براى اين تشكيك و ترديد ابو الفرج نمىبينم و آيا ممكن است اين نظريّه با راه و روش درست بررسى روايات با وجود عوامل و اسباب ذيل سازگار باشد :
1 - روايات زيادى وجود دارد كه تمام آنها اين قصيده را به فرزدق نسبت داده و ابو الفرج اصفهانى راويان هيچ يك از اين روايات را تكذيب نكرده است .
2 - ابو الفرج با ذكر دليل و برهان ، نام هيچ شاعر ديگرى از شعرا را نبرده است كه اهل بيت عليهم السلام را مدح گفتهاند ، و از طرفى درست نيست كه انتساب اين قصيده را به سراينده و گويندهاش مهمل گذاشت و آن را مجهول النّسبه و يا بىدليل به ديگرى نسبت داد .
3 - شاعرى كه سبك ناهنجار و مشكلى دارد گاهى بر حسب مقام
هامش
( 1 ) انوار الرّبيع : 4 / 35 .
( 2 ) اغانى ، ابو الفرج اصفهانى .