سدّهء فلك عرض ، و با بيم [ 1 ] و رجا
« وَ جاءَ الْمُعَذِّرُونَ »
« 1 » « قد كاد يشرق بالرّيق » « 2 » عذار [ 2 ] عذراى معاذير « 3 » را كه در معاذير « 4 »
« وَ ما يَزِيدُهُمْ إِلَّا نُفُوراً »
« 5 » استتار داشت ، « اوضح من العذرة » « 6 » با مطالب مكنونه « 7 » و مكتوبه در معرض [ 3 ] معاريض « 8 » عرض كردند ،
« بَلْ قالُوا مِثْلَ ما قالَ الْأَوَّلُونَ »
« 9 » . چون از سحنهء « 10 » سخن آثار شحنه « 11 » و سخنهء « 12 » مزاج اعيان عثمانى با هر « 13 » ، و با هر عذرى مساهلتى « 14 » بل مشاهلتى « 15 » در مصالحت ظاهر بود ، خديو كشورگشا را طبع [ 4 ] مستنشط « 16 » مستشطّ « 17 » گشته گونهء غيظ را مورّد « 18 » و قرطاس « 19 »
هامش
[ 1 ] - ط ، با بيم .
[ 2 ] - ط ، عذرا .
[ 3 ] - مج ، معريض .
[ 4 ] - ط ، طبع طبع .
( 1 ) - و آمدند عذر گويندگان ( از آيهء 91 سورهء توبه ) .
( 2 ) - در مجمع الامثال و منتهى الارب فعل به صورت ثلاثى ضبط شده ، ليكن در اقرب الموارد به وزن باب افعال ضبط است . از شرق بريقه عند الموت ، براى كسى مثل زنند كه مشرف بر هلاك بود سپس نجات يابد . يا از ترس سخن گفتن نتواند ( مجمع الامثال ) .
( 3 ) - عذرا ، عذراء ، دوشيزه ، معاذير ، عذرها .
( 4 ) - ج معذار بكسر اول و سكون دوم ، پرده ( ر ب ) .
( 5 ) - و نيفزود ايشان را مگر نفرت ( از آيهء 43 سورهء اسراء ) .
( 6 ) - مأخذ اين مثال را نيافتم .
( 7 ) - پوشيده .
( 8 ) - ج معراض ، مضمون كلام ( آنندراج ) سخنهاى به كنايه پوشيده ( كنز اللغات ) .
( 9 ) - بلكه گفتند مانند آنچه گفتند پيشينيان ( از آيهء 83 سورهء مؤمنون ) .
( 10 ) - نرمى ( ر ب ) .
( 11 ) - دشمنى ( رب كنز ) .
( 12 ) - گرمى . غم . حزن ( ر ب ) .
( 13 ) - آشكار .
( 14 ) - سهل انگارى .
( 15 ) - سخن گردانيدن با هم و دشنام دادن ( ر ب ) .
( 16 ) - نشاطدارنده . خرم . ليكن از اين ماده باب استفعال بدين معنى استعمال نشده . مستنشط ، در ترنجيده و درهم كشيده .
( 17 ) - بر افروخته از غضب ( المنجد ) .
( 18 ) - گلگون .
( 19 ) - كاغذ .