خشت افكنده . سراهاى « قوشچى » چون گنبد گردون بوقلمون رنگ ، و طيور كنگرهنشينش با « منقارة الدّجاجة » « 1 » در جنگ . تا مصوّر قضا تصاوير بديع الالوان اكوان « 2 » را بر در و ديوار وجود نگاشته بدين نمط طرحى نادر نريخته ، و تا نقّاش هند و نژاد شب لوحهء شمط « 3 » افقى را با شنگرف « 4 » شفقى ، پرداز « 5 » زده چنين نقشى غريب نينگيخته . « حصن تيماء » « 6 » و « قبّهء اردشير » « 7 » و « منارهء اسكندريّه » « 8 » و « سهگنبدان جمشيد » « 9 » و « هفت گنبد بهرام » « 10 » و « توبالى اردشير » « 11 » و « سدير » « 12 »
هامش
( 1 ) - دجاجة ، صورت نهم است از صورتهاى شمالى ( التفهيم ص 92 ) . و منقار الدجاجة نام ستارهء نخستين است كه بر دهان اوست ( صور الكواكب طبع 1954 ص 70 ) .
( 2 ) - ج كون ، عالم موجودات و دنيا ( نف ) .
( 3 ) - سپيدى موى به سياهى در آميخته ( ر ب ) . سپيد سياه .
( 4 ) - شنجرف ، چيزيست كه از سيماب و گوگرد سازند و نقاشان و مصوران به كار برند ( برهان . غياث ) .
( 5 ) - آرايش گرد . تصوير .
( لغتنامه ) و سرخى شفق مقصود است .
( 6 ) - تيماء شهريست بين شام و وادى القرى . و حصن تيماء ( ابلق الفرد ) نام دارد و از آن سموأل بن عادياء يهوديست ( معجم البلدان ) و رجوع شود به ( ثمار القلوب ص 412 ) .
( 7 ) - عمارت سلطنتى اردشير در بيرون شهر فيروزآباد . براى اطلاع از چگونگى آن رجوع شود به ( لغتنامه . ذيل اردشير بابكان . ثمار القلوب ص 413 ) .
( 8 ) - منارة البحر كه در رأس شمال شرقى فارس در بندر اسكندريه بنا شده بود و آن را از عجائب عالم مىشمارند . رجوع شود به مقالهء آيينهء سكندر از آقاى دكتر معين ( مجلهء دانشكدهء ادبيات شمارهء اول سال اول ) و ذيل حاشيهء ص 74 برهان قاطع بتصحيح ايشان و ثمار القلوب ص 414 .
( 9 ) - سه قلعه كه جمشيد در شيراز ساخت : قلعهء اصطخر . قلعهء شكسته . قلعهء شنكوان ( سنگوان ) ( ر ك برهان و حاشيهء آن ) .
( 10 ) - هفت قصر كه بهرام بنا كرد هريك به يك رنگ بود ( رجوع شود به رسالهء تحليل هفت پيكر » تأليف آقاى دكتر معين ص 140 به بعد ) .
( 11 ) - توضيحى دربارهء آن نيافتم .
( 12 ) - سه دير ، عمارتى كه نعمان بن منذر به جهت بهرام گور ساخت ( برهان ) شهريست و گويند قصريست و اصل آن به فارسى ( سهدله ) است . موضعى است معروف بحيره ( از معجم البلدان ) . و ر ك ح 1 ص 532 .