و از اجناس احناش « 1 » و فرقد « 2 » ، آسمانى است به فرقدان مشحون . از نرگس و لاله چشم و چراغ جهانست ، و نزهت وادى خجلش « 3 » خجلتافزاى روضهء جنان . چون مكان [ 1 ] دلپذير و از حيثيّت رصانت « 4 » و رزانت « 5 » بىنظير بود ، خديو كشورگشا در ازمنهء سالفه به خيال
« لا يَمَسُّنا فِيها نَصَبٌ وَ لا يَمَسُّنا فِيها لُغُوبٌ »
« 6 » ، از فحواى
« أَيْنَما تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ »
« 7 » نكوب « 8 » ورزيده اساس آن را فلكسا ، و رخنه و ثلم « 9 » قلعه را بصاروج و آهك بر وجه كامل ملسا « 10 » ساخت .
« تَتَّخِذُونَ مَصانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ »
« 11 » ، و در سه مكان مسمّى به « خشت » « 12 » و « گرد » و « قوشچى » عمارات سپهر سهوهء « 13 » عرش سمات « 14 » ، و سراهاى فلك سموت « 15 » سماوه « 16 » سماوات « 17 » ، و ابنيهء سموّ « 18 » الاساس آسمان آسمانه « 19 »
هامش
[ 1 ] - ط ، مكانى .
( 1 ) - ج حنش بفتح اول و دوم ، آنچه او را صيد كنند از طيور ( ر ب ) .
( 2 ) - گوساله يا گوسالهء دشتى ( از ر ب ) .
( 3 ) - واد خجل ، وادى بسيار گياه و پيچيده گياه ( ر ب ) .
( 4 ) - استوارى ( از ب ) .
( 5 ) - در تداول ، استوارى .
( 6 ) - مس نمىكند ( نمىرسد ) ما را در آن مشقتى و مس نمىكند ما را در آن خستگى ( از آيهء 32 سورهء فاطر ) .
( 7 ) - هرجا باشيد درمىيابد شما را مرگ و اگر چه باشيد در برجهاى سخت استوار . ( از آيهء 80 سورهء نساء ) .
( 8 ) - برگرديدن ( ر ب ) .
( 9 ) - ج ثلمة ، رخنه .
( 10 ) - تابان ( از ر ب ) . صيقلى
( 11 ) - فرا مىگيريد قصرهاى محكم ، شايد شما جاويد بمانيد ( از آيهء 129 سورهء شعراء ) .
( 12 ) - دهى است از دهستان كبودگنبد ، بخش كلات . براى مزيد اطلاع رجوع شود به فرهنگ جغرافيائى ايران ج 5 و سخنرانى آقاى بامداد ( نشريهء شمارهء 3 انجمن آثار ملى ) .
( 13 ) - عمارتى مدور مانند گنبد ( ر ب ) .
( 14 ) - ج سمة بكسر اول و فتح دوم ، نشانه .
( 15 ) - ج سمت ، هيئة ( اقرب الموارد ) .
( 16 ) - پرده كه از سقف خانه در كشيده باشند و كالبد هر چيزى ( ر ب ) .
( 17 ) - ج سماء ، آسمان .
( 18 ) - استعمال مصدر بجاى صفت ، بلند اساس
( 19 ) - سقف خانه ( برهان ) ،