تعليمى « 1 » تنبيهش حدّ و اندازهء خود شناختند
« قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُناسٍ مَشْرَبَهُمْ »
« 2 » . به اعانت [ 1 ] خداى مغيث « 3 » و معيّت « 4 » المعيّت « 5 » لامعه ، شورهزار [ 2 ] شورانگيز ممالك را كه نمونهء سرابستان بود ، بسحّ « 6 » آب سماحت و رشحات « 7 » سحاب ترشيح « 8 » بر شيخ و شاب سرا بستان « 9 » نموده رخنهء بلدان را رحبهء « 10 » حبور « 11 » و خيور « 12 » ، و طلول « 13 » ويران را سراى [ 3 ] سور « 14 » و سور « 15 » سرور گردانيد ، و عراص « 16 » اقطاع را با عرّاص « 17 » و اقطاع « 18 » بإقطاع « 19 » تمليك در آورده دبدبهء [ 4 ] « بجدّى علوت لا بجدودى » « 20 » بحدود ممالك رسانيد .
و كاد يحكيه صوت الغيث منسكبا « 21 » * لو كان طلق المحيّا يمطر الذّهبا « 22 »
و الدّهر لو لم يخن و الشّمس لو نطقت « 23 » * و اللّيث لو لم يصد و البحر لو عذبا « 24 »
هامش
[ 1 ] - نو ، غايت .
[ 2 ] - ط ، ندارد .
[ 3 ] - ط ، سرى نو ، ويرانسراى سور سرى .
[ 4 ] - يو ، و بديه .
( 1 ) - چوب دستى سر كج كه براى راندن اسبان به كار برند و در تداول امروز عصاست ، از چوب يا آهن بركشتهسر . مؤلف آنندراج تعليمى را بمعنى تسمه سر لجام معنى كرده ولى شاهدى را كه آورده با معنى ما مناسب است نه با معنى او .
( 2 ) - همانا دانستند هر مردمى آبشخور خود را ( از آيهء 57 سورهء ( بقره يا 160 سورهء اعراف ) .
( 3 ) - فريادرس . نو ، اين دو كلمه را حداى مغيث ضبط كرده و حدا را با تشديد دال بمعنى تيزى و مغيث را باران معنى كرده است !
( 4 ) - همراهى .
( 5 ) - تيزرايى .
( 6 ) - ريختن آب . ( ر ب ) .
( 7 ) - ج رشحة ، چكه ، قطره ، چكيده مأخوذ از رشح ، تراييدن .
( 8 ) - تربيت ( ر ب ) .
( 9 ) - بستان سرا .
( 10 ) - جاى فراخ ، گشادگى جاى و ساحت آن . ( ر ب ) .
( 11 ) - شادى و فراخى عيش ( ر ب ) .
( 12 ) - ج خير ، خوبى ، نيكويى .
( 13 ) - ج طلل ، اثر سراى و جاى خراب شده . ( ر ب ) .
( 14 ) - جشن ، مهمانى ، عروسى ( برهان )
( 15 ) - ديوار قلعه .
( 16 ) - ج عرصة .
( 17 ) - نيزهء لرزان ، شمشير لرزان ( ر ب ) .
( 18 ) - ج قطع بكسر اول ، پيكان خرد و پهناور كه در تير نشانند . ( ر ب ) .
( 19 ) - بخشيدن كسى را پارهاى از زمين خراج ( ر ب ) . تيول .
( 20 ) - بكوشش خود بر شدم نه به اجداد خود .
( 21 ) - حكايت كردن خواست او را آواز باران ريزنده .
( 22 ) - هرگاه خندانرو بود و طلا مىباريد .
( 23 ) - و روزگار اگر خيانت نمىكرد و آفتاب اگر سخن مىگفت .
( 24 ) - و شير اگر شكار نمىكرد ( آزار نمىرساند ) و دريا اگر گوارا بود .