و هر طبيب حاذق باذق « 1 » ، كه جالينوس « 2 » نسخهنويس « 3 » مطب افادتش باشد و حزاقهء « 4 » حذاقىّ « 5 » ريزهچين حذافهء « 6 » حذاقتش ، و در علم معالجات ، « ايلاقى » « 7 » را ملاقى « 8 » جهل بيند و در فن مواصفات « 9 » امراض [ 1 ] ، « ارسطاطاليس » « 10 » را به بطالت « 11 » موصوف سازد و داناى دنىّ « 12 » ، يعنى « فلاطون » « 13 » را نادان دنى داند ، و « ديوجانس » « 14 » را مجانس « 15 » ديو و دد گيرد ، « شفائى [ 2 ] » « 16 » را در « شفاجرف » « 17 » خبط « 18 » و هوان « 19 » يابد ، « ابو البركات » « 20 » را بركت « 21 » رأى اتّصاف دهد ؛ چون « ابن سينا » « 22 »
هامش
[ 1 ] - عت . ط ، ندارد .
[ 2 ] - ط ، و شفائى .
( 1 ) - حاذق ، ماهر ، حاذق باذق از اتباع است ( ر ب ) .
( 2 ) - پزشك معروف ( 131 - 201 - م ) .
( 3 ) - شاگردى كه بدستور پزشك براى بيماران نسخه نويسد . فعلا در مركز و شهرهاى مهم چنين سمتى وجود ندارد ، لكن پيش از روى كار آمدن پزشكان جديد حكيمباشىها اغلب نسخهنويس داشتند و شايد هم اكنون در بعض شهرستانهاى كوچك موجود باشد .
( 4 ) - گروه ، جماعت . ( ر ب ) .
( 5 ) - فصيح ( ر ب ) .
( 6 ) - چيزى انداخته ( ر ب ) .
( 7 ) - شرف الزمان يا شرف الدين يوسف ايلاقى مكنى بابى عبد اللّه مقتول به سال 536 ه . ( تاريخ ادبيات در ايران ج 2 ص 294 بنقل از تتمهء صوان الحكمة و كشف الظنون ) .
( 8 ) - رسيده . ( ر ب ) .
( 9 ) - وصف كردن بيمار مرض خود را براى طبيب .
( 10 ) - ارسطو ( 384 - 322 ق م ) . متخصص شمردن ارسطو را در فن پزشكى پيروى از شهرت عاميانه است كه اغلب ارسطو را با جالينوس اشتباه مىكنند .
( 11 ) - بيكارى و هزل . ( ر ب ) .
( 12 ) - منسوب به دن ، خمره .
( 13 ) - ر ك ح 9 ص 22 .
( 14 ) - ديوژن ( 413 - 323 ق م ) براى ترجمهء احوال او رجوع شود به لغتنامه ذيل ذيوجانس .
( 15 ) - مانا به چيزى ( ر ب ) همانند .
( 16 ) - حكيم شرف الدين حسن شفائى از طبيبان و شاعران مشهور عهد شاه عباس است . به سال 1037 يا 1038 درگذشت شرح حال او در تذكرهء نصرآبادى . رياض العارفين و زندگانى شاه عباس اول ج 2 ص 28 - 29 آمده است
( 17 ) - كناره آب كند ( ر ب ) . و مأخوذ است از آيهء 110 سورهء توبه .
( 18 ) - بىنظمى ، ديوانگى ( ر ب ) . اشتباه .
( 19 ) - خوارى . ( ر ب ) .
( 20 ) - هبة اللّه بن علىّ بن ملكان البغدادى ( م - 547 ه . ق ) . صاحب المعتبر و تفسير كتاب النفس ارسطو . و از معترضين بر ابن سينا ( فيات ج 5 ص 124 تاريخ ادبيات در ايران ج 2 ص 284 ) در تاريخ ادبيات پدر ويرا ملكاء نوشته است .
( 21 ) - ضعف .
سستى ( المنجد ) .
( 22 ) - حسين بن عبد اللّه ملقب به شرف الملك و شيخ الرئيس ( 370 - 428 ه . ق ) .