ثابت » [ 1 ] « 1 » را از نابت [ 2 ] « 2 » خسان بيند ، و عذوبت سخنان « سحبان » « 3 » را سحبهء « 4 » بلّت « 5 » لسان خود انگارد و مخضرم [ 3 ] « 6 » را در انساب بلاغت ، مخضرم « 7 » النّسب داند .
« ابو تمّام » « 8 » را به ناتمامى نسبت دهد . « طرفه » « 9 » را در طرفةالعينى « 10 » طرايف نظم « 11 » ، و نظم « 12 » طرايف از هم پاشد . « سمره » « 13 » را بهرزه درائى سمر « 14 » كند .
« اسمر الحيص » « 15 » را به حيص بيص « 16 » اندازد و « كثير عزّه » « 17 » را بىعزت سازد .
هامش
[ 1 ] - ط ، حسان بن ثابت .
[ 2 ] - ط ، باب .
[ 3 ] - عت مخظرم .
( 1 ) - حسان بن ثابت انصارى مكنى بابى الوليد از بزرگان شعراى مخضر مين است . شصت سال در جاهليت و شصت سال در اسلام بسربرد و در آخر عمر نابينا شد و به سال ( 54 ه . ق ) درگذشت ( معط 752 ) .
( 2 ) - روئيده ، رسته .
( 3 ) - سحبان وائل مردى خطيب و فصيح بود . گويند بر معاويه درآمد و ساعاتى پى در پى سخن راند معاويه گفت تو خطيبترين عربى . سحبان گفت و عجم و جن و انس نيز ( ذيل المنجد ) .
( 4 ) - باقى آب در چاه ( ر ب ) . ماندهء رطوبت مقصود است .
( 5 ) - ترى گياه . و بكسر اول تر كردن ( ر ب ) .
( 6 ) - ظاهرا اين كلمه علم مشخصى نيست و مقصود معنى وصفى آنست ، يعنى شاعرى كه جاهليت و اسلام را دريافته باشد
( 7 ) - آنكه پدر او ناشناس باشد ، آنكه دعوى نسبى كند و نداشته باشد .
( 8 ) - حبيب بن اوس بن حرث ( 190 - 228 ه . ق ) از بزرگان ادب و شعر ، صاحب كتاب حماسه ، معروف ، مطبوع .
( معط 296 ) .
( 9 ) - طرفة بن العبد شاعر جاهلى و يكى از اصحاب معلقات ( م - 550 م .
معط 1239 ) .
( 10 ) - بيك چشم بهم زدن .
( 11 ) - طرايف نظم ، شعرهاى طريف ، نادر ، نو .
( 12 ) - رشتهء مرواريد .
( 13 ) - نمىتوان گفت منظور سمرة بن جندب ( م - 60 ه . ق ) است ، زيرا ويرا در زمرهء ادبا و شعرا نشمردهاند . در لسان العرب از شاعرى بنام عطية بن سمرهء ليثى مكنى بابن سمره نام مىبرد . و تحقيقا معلوم نشد كيست .
( 14 ) - افسانه .
( 15 ) - گويا مقصود شاعر معروف ، سعد بن محمد بن سعد صيفى ملقب به حيص و بيص است كه ترجمهء احوال او در معجم الادباء و وفيات الاعيان مشروحا آمده است . وى به سال ( 574 ه . ق ) درگذشت . ليكن مقصود از اسمر را ندانستم و شاعرى را بنام اسمر الحيص نيافتم .
( 16 ) - بفتح اول و آخر در هر دو و بكسر و بفتح اول و كسر آخر ، سختى و تنگى ( ر ب ) .
( 17 ) - كثير بن عبد الرحمن كه او را بمعشوق او عزة دختر جميل بن وقاص نسبت دهند وى به سال ( 105 ه . ق ) درگذشت ( جرجز ج 1 ص 332 ) .