گفتا مگر حيات نيست ؟ امروز مرد رد « 1 » همه جا [ 1 ] مردود است ، و تنافس « 2 » نفوس بنفايس منافثت « 3 » مفقود . زمانه [ 2 ] را هنگام كساد سوق « 4 » ادبست ، و بسيط « 5 » غبرا « 6 » خريدار جهل مركّب « 7 » .
شعر :
شب جهل مركب شبپرى دارد كه از كورى * هنر پيرايهء خورشيد اگر پوشد نمىبيند
هر اديب اريبى كه در بيان [ 3 ] افانين « 8 » ادب « سيوطى » « 9 » را بسياط « 10 » تقريع « 11 » تأديب نمايد ، و « اخفش » « 12 » را از خفّ « 13 » اخفّ « 14 » شمارد و « ابن الضّائع » [ 4 ] « 15 » را كه ابو الفضل نحاتست مجنّس [ 5 ] « 16 » اسمش انگارد ، « شجرى » [ 6 ] « 17 » را در مشاجره از پا در اندازد و « حريرى » « 18 » را متاع سخن كاسد سازد ، « فرّاء » « 19 » را به گزلك « 20 »
هامش
[ 1 ] - ط ، در همه جا .
[ 2 ] - ط ، و زمانه را .
[ 3 ] - ط ، باب
[ 4 ] - يو ، اثر الضائع ، ط ، ابن الصنائع .
[ 5 ] - عت ، يو مخبس .
[ 6 ] - ط ، نو و شجرى را .
( 1 ) - رد ، مرد حكيم و دانشمند ( برهان ) .
( 2 ) - رغبت كردن به چيزى بطريق مبارات ( ر ب ) . هم چشمى
( 3 ) - مخاطبت ( المنجد ) سخن گفتن .
( 4 ) - بازار .
( 5 ) - گسترده ( ر ب ) .
( 6 ) - زمين .
( 7 ) - جاهل مركب نادانى است كه خود را دانا انگارد . آنكه علم او ، علم بخلاف واقع بود .
( 8 ) - جج فنن ، شاخ .
( 9 ) - عبد الرحمن بن الكمال مكنى بابى الفضل و ملقب به جلال الدين ( 849 - 911 ه . ق . ) از علماى ادب و تفسير و از مردم اسيوط يا سيوط بود و آن دهى است به صعيد مصر ( معجم المؤلفين ج 5 ص 128 ) . ( ر ب ) .
( 10 ) - ج سوط ، تازيانه ( ر ب ) .
( 11 ) - سرزنش ، ملامت ( ر ب ) .
( 12 ) - سعيد بن مسعدهء مجاشعى مكنى بابى الحسن از علماى ادب ( م 215 يا 221 ه . ق ) ( فيات ج 2 ص 123 ) و اين اخفش ( اوسط است ) شاگرد سيبويه و اخفش اكبر مكنى بابى الخطاب و اخفش اصغر علىّ بن سليمان است ( ر ك فيات همان صفحه ) .
( 13 ) - موزه ، يا سپل شتر .
( 14 ) - سبكتر .
( 15 ) - ابن الضائع علىّ بن محمد بن علىّ بن يوسف نحوى اندلسى اشبيلى مكنى بابى الحسن ، متوفى به سال 680 بسن هفتاد سالگى ( ريحانه ج 6 ص 57 ) و ر ك ( لغد ذيل ضائع ) .
( 16 ) - همانند ، و مقصود اينست كه ابن ضايع را به چيزى نشمرد .
( 17 ) - گويا مقصود ابن الشجرى ، شريف هبة اللّه بغدادى مكنى بابى السعادات ، متفرد در نحو و لغت و مؤلف كتاب امالى و حماسه است ( 450 - 542 ه . ق ) . ( ر ك فيات ج 5 ص 100 )
( 18 ) - قاسم بن على مكنى بابى محمد صاحب ( مقامات ) ( 446 - 515 ) .
( 19 ) - در لغت پوستين دوز و در اينجا مقصود يحيى بن زياد بن عبد اللّه بن منظور اسلمى مكنى بابى زكريا ، از علماء نحو و لغت و فنون ادبست ( 144 - 207 ه . ق . ) .
( 20 ) - كارد كوچك دسته دراز ( برهان ) .