با پيروزهء قيمتى و بهرمان « 1 » هرمانى « 2 » رمّانى « 3 » مضاهى « 4 » كردن ، دليل بىهنگى « 5 » .
مهاجر « 6 » كلم « 7 » را با مهاجر « 8 » حكم « 9 » چه حدّ مشابهت است ، و ملح « 10 » بوادر « 11 » را با ملح « 12 » نوادر « 13 » چه جاى مشاكهت « 14 » ،
« ما يَسْتَوِي الْبَحْرانِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ سائِغٌ شَرابُهُ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ »
« 15 » .
بيان رث « 16 » بثّ [ 1 ] « 17 » و كلام غثّ و نثّ [ 2 ] « 18 » را با چنان اعجوبه ،
« كِتاباً مُتَشابِهاً »
« 19 » خواندن ، دل خستن است [ 3 ] ، و از جاجه « 20 » و زجاجه « 21 » كار گوهر جستن ، و كاه [ 4 ] كمبها را با سنگ بىجاده « 22 » سنجيدن ، بىجادّه « 23 » است ، و سفينهء ارادهء خاطر آزادهات [ 5 ] درين بحر لجّىّ « 24 » بيخاده « 25 » .
« ما يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ وَ لَا الظُّلُماتُ وَ لَا النُّورُ وَ لَا الظِّلُّ وَ لَا الْحَرُورُ »
. « 26 »
هامش
[ 1 ] - ط ، رث و بث .
[ 2 ] - ط ، غث و تث .
[ 3 ] - ط ، است ندارد .
[ 4 ] - يو ، كاه كمبها .
[ 5 ] - يو ، عت ، آزاده است .
( 1 ) - ياقوت سرخ ( برهان ) .
( 2 ) - در نسخهء يو ، هرمانى . در دو نسخهء يو ، هرمانى . در دو نسخهء چاپ تهران ، در متن اين كلمه را ندارد و در حاشيه هرمانى آمده و ظاهرا بهرمانى است . بيرونى در الجواهر نويسد :
و قيل فى كتاب مجهول ان خير اليواقيت البهرمانى ثم المورد ( ص 34 ) .
( 3 ) - سرخ .
( 4 ) - تشبيه ، مشابهت .
( 5 ) - هنگ ، دانائى و هشيارى ( برهان ) .
( 6 ) - ج هجر بضم اول ، سخن زشت ، فحش ( نف ) .
( 7 ) - ج كلمه و اضافه بيانى است .
( 8 ) - افا از باب مفاعله ، كوچنده ، هجرتكننده .
( 9 ) - ج حكمة .
( 10 ) - ج ملح ، نمك .
( 11 ) - ج بادرة ، تيزى خشم ( ر ب ) .
( 12 ) - ج ملحة بضم اول و سكون دوم ، سخن خوش و نمكين .
( 13 ) - ج نادرة ، لطيفه . و ملح نوادر : لطيفههاى نمكين .
( 14 ) - همانندى ( ر ب ) .
( 15 ) - همانند نيستند دو دريا آب آن شيرين و گوارنده است و آن شور و تلخ ( از آيهء 13 سورهء فاطر ) .
( 16 ) - كهنه .
( 17 ) - پراكنده ( ر ك رب ) .
( 18 ) - حديث غث ، سخن تباه ( ر ب ) .
غث نث ، از اتباع است .
( 19 ) - نوشتهء همانند ( مأخوذ از آيهء 24 سورهء زمر ) .
( 20 ) - مهرهء بىقيمت فرومايه ( ر ب ) .
( 21 ) - آبگينه .
( 22 ) - كاهربا .
( 23 ) - بىراهه .
( 24 ) - ر ك ح 29 ص 18
( 25 ) - خاده چوبى كه كشتيبانان بدان كشتى رانند ( برهان ) .
( 26 ) - ( و ) همانند نيست كور و بينا و نه تاريكى و روشنائى و سايه و گرمى آفتاب ( آيهء 20 سورهء فاطر ) .