لكزيّه ، كه در شوامخ جبال البرز و اماكن صعب المسالك داغستان مأوايى داشتند ، بشرف پابوس مشرف شده ، درصدد اطاعت و فرمانبردارى درآمده ، هريك بسر انجام ملازم و يورغهمال رسد خود پرداختند . در غرّه جمادى الاخرى قموق ، كه منتهاى داغستان بود ، مقرّ كوكبهء همايون گرديد . و از سوانحى كه در آن مكان بعرض رسيد سانحهء انقلاب خوارزم و قتل طاهر خان والى آنجا بود . كيفيت اين واقعهء اينكه : سابقا در حين توقّف رايات جهانگشا در خوارزم ، جمعى از اشرار اوزبكيهء طايفهء آرال ، كه در سمت شمالى خوارزم و متصل بقزاق ميباشند ، از صدمات جيوش ظفرشعار فرار اختيار نموده بودند . درين اوقات نورعلى ولد ابو الخير خان والى قزّاق با آن طايفهء اتّفاق كرده ، آمده قلعهء خيوه را محصور ، بعد از چندى بر قلعه مسلّط ، و طاهر خان با بعضى از رؤسائى كه دم از هوىخواهى اين دودمان ميزدند مقتول ، و مقلّد قلّادهء واليگرى گشته است . از استماع اين خبر شاهزاده نصر الله ميرزا را با جمعى از سركردگان و افواج قاهرهء خراسان بتنبيه اشرار خوارزم و استرداد آن ملك ، و حاجى صفى الدّين خان « 1 » بيات ، و محمد على خان قرقلو را از دربار معلّى صاحب اختيار بيوتات سركار شهزاده ساخته ، دستور العمل مفصل ، كه قانون كشورگشايى سلاطين و خواقين آفاق مىتوانست بود ، بديشان داده روانه خراسان فرمودند كه به تهيه و تدارك آن پرداخته ، در نوروز آن سال در ركاب شهزادهء ارجمند عازم سفر خوارزم شوند . موكب همايون يك ماه در قموق مكث ، و خاص فولاد خان شمخال و سرخايخان قموق و احمد خان اوسمى قراقيطاق ، با جمعى از عظماء و اهالى داغستان وارد اردوى معلّى و شرفاندوز تقبيل عتبهء عليا گشته بهرهياب عنايات شاهنشاهى ، و بخلاع فاخره و اسب با زين و اسباب طلا مباهى گشتند . در ابتداء ماه رجب بعزم تنبيه سركشان آوار ، كه مساكن ايشان در منتهاى داغستان واقع و بحدود چركس اتّصال داشت ، عازم گرديدند . صعوبت
هامش
( 1 ) - در نسخهء « ب » ، « و » : « سيف الدين خان »