چنان كه شاعر گفته :
مالش دشمن ار همى خواهى * بايد اول شوى تو دشمن مال
زانكه منقول اهل عقل بود * دشمن مال هست دشمن مال « 1 »
در بيان تسخير اصفهان و ورود موكب و الا به آن شهر جنت بنيان :
چون اشرف از مورچهخورت حركت ، و گريخته بجانب اصفهان رفت . هنگام شام با روز سياه وارد اصفهان گشت . فى الحال با افاغنه بار بر بختى بدبختى بسته ، به سمت شيراز فرار كرد . صبح قريهنشينان حوالى شهر چون واقف گشتند به شهر هجوم آورده با اهل محلات افاغنهايرا كه در خانهها فرصت گريز نيافته بودند ، از سراى زندگى بيرون كرده ، بنهب و غارت اموال افغانى مشغول شدند . بعد از ظهر معارف اصفهان دروب شهر را بسته حقيقت حال را به حضرت ظلّ اللى عرضه داشتند . در بيست و سوم ربيع الثانى سنهء 1142 هجرى قمرى اين خبر بعرض خديو فيروزفر رسيد ، كس براى ضبط خزائن و غنائم تعيين ، و خود رايت سعادت را به شهر افراختند .
بعد از آنكه خاك اصفهان بيمن قدوم ميمنت لزوم همايون ، حكم سرمهء سليمانى يافت 569 و پرتو طلعت مهر آثار و الا بر در و ديوار آن ديار تافت . مردم اطرافى بازماندگان افغانرا فوج فوج گرفته آورده ، اصفهانيان ، كه از مردهء افغان ميگريختند ، ايشان را بشمشير و كارد و تبر « 2 » روانهء ملك عدم مىساختند .
و بفحواى
« لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ »
« 3 » حياتى تازه مىيافتند .
بعد از سه روز كه اموال افاغنه بحيطهء ضبط درآمد . شروع بسان سپاه ، و ملاحظهء لشكر نصرت پناه كرده ، غنايم مالا كلام از نقد و جنس و اسباب و طلا و نقره و غيره برسم جوايز و انعام بذل غازيان ظفر فرجام كرده ، كس براى اين مژدهء دلپذير و آوردن حضرت شاه روانهء تهران ساختند .
هامش
( 1 ) - اين دو بيت در نسخهء « و » نبود .
( 2 ) - در نسخهء « ح » : كارد تيز
( 3 ) - سورهء 2 ، آيهء 176 ، معنى : « شما را در قصاص زندگانى است اى خداوندان خردها . »