تدريج خود را فراموش كند و به شخصيت شاگردان و رشد آنها اهميت دهد . ( شريعتمدارى ، على ، اصول و فلسفه تعليم و تربيت ، 1365 ، ص 17 )
دوستان واقعى : امام ( ع ) در آخرين فراز دوست خوب را براى جوان و متربى نظام تعليم و تربيت اسلام تعريف مىكنند و ملاك دوستى و دوستان خوب را توصيف مىنمايند و آن اين است كه آن فرد ، الهى و خدايى باشد . همين معنا را در قرآن مجيد و نيز در نهج البلاغه نيز مشاهده مىكنيم . امام على ( ع ) در حكمت 281 صفات يك دوست الهى را شرح مىدهند و از او به عنوان « اخٌ فى الله » ياد مىكنند ( فيض الاسلام ، علينقى ، ترجمه شرح نهج البلاغه ، 1351 ، حكمت 281 ) . قرآن نيز بيان مىدارد كه در قيامت عدهاى از اينكه دوستان ناباب را اختيار كرده بودند آهِ حسرت مىكشند : « و يوم يعض الظالم علي يديه يقول ياليتني اتخذت مع الرسول سبيلا ياويلتي ليتنى لم اتخذ فلاناً خليلًا لقد اضلني عن الذكر بعد اذجائني و كان الشيطان للانسان خذولًا » و روزى كه به دندان مىگزد ظالم دو دستش را و مىگويد : اى كاش با رسول ( رفيق واقعى ) راهى را اختيار كرده بودم . اى واى ، اى كاش فرا نگرفته بودم فلانى را به عنوان دوست كه مرا از ذكر خدا گمراه كرد بعد از آنكه در برابر من بود . و شيطان هميشه مايه خذلان انسان مىشود . ( قرآن كريم ، سوره فرقان ، آيات 29 - 31 )
دوست واقعى و رفيق اعلى خداوند است . بنابراين ، همانگونه كه امام سجاد ( ع ) در آخرين قسمت فراز يازدهم مىفرمايند ، انسان بايد با دوستان دوست خود يعنى دوستان خدا معاشرت كند و از دشمنان دوست خود
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 190
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٩٠