اطاعت لازمهء محبت : امام سجاد ( ع ) مىفرمايند : خدايا مرا توفيق ده كه به امورى كه بر خلاف رسم دوستى و محبت توست به آن دچار نشوم ، « ولا بالتعرض لخلاف محبتك » . در اين رابطه چند مطلب قابل توجه است :
اول : در نظام تعليم و تربيت اسلامى محبت و اظهار محبت نبايد در حد شعار باشد لذا خداوند مىفرمايد : « قل ان كنتم تحبّوا فاتبعوني ، يحببكم الله » ( قرآن كريم ، سوره آل عمران ، آيه 31 ) اى پيامبر بگو اى مردم اگر خدا را دوست داريد پس از من ( پيامبر ) اطاعت كنيد ( و يا از خدا اطاعت كنيد ) كه در آن صورت خدا نيز شما را دوست خواهد داشت .
دوم : امام ( ع ) انجام معصيت را خلاف محبت دانستهاند . اين بدان معنى است كه رابطه مربى و متربى از نوع عاشق و معشوق و محب و محبوب است چنان كه ميان امام و مأموم در اسلام نيز همين رابطه برقرار است . بنابراين ، احتمالًا اينكه امام صادق ( ع ) يا امام باقر ( ع ) مىفرمايند :
« هل الدّين الّا الحبّ »
آيا دين چيزى جز محبت است ، ( فريد ، مرتضى ، الحديث ، 1356 ، ج 3 ، ص 182 ) اشاره به همين مطلب دارد . زيرا دين و ديندارى يعنى انجام واجبات و ترك گناهان است و اين لازمه محبت خداوند است . البته پيروان مكتب ايدهآليسم نيز در مورد رابطه معلم و شاگرد مطلبى دارند كه يكى از آنها اين است كه مىگويند معلم بايد رفيق خصوصى هر يك از شاگردان باشد ، « معلم خوب يك رفيق خوب است » . معلم بايد در تكامل شخصيت آدمى همكار خدا باشد ، معلم به منزله پدر يا مادر شاگردان است ، معلم بايد به
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 189
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٨٩