از ريشه تنبّه و بيدارى است و به روشهايى اطلاق مىشود كه نه تنها باعث بيدارى و هشيارى انسان در عدم تكرار عمل زشت گذشته شده بلكه فرد را براى انجام كارهاى پسنديده هشيار مىنمايد . به نظر مىرسد كه تشويق خود نوعى تنبه به آدمى نيز مىباشد يا لااقل نوعى و قسمى از تشويقها ، تشويقهاى تنبهى است بدين نحو كه با تاييد و تقويت يك عمل از متربى ، او متنبه و هشيار مىشود كه اين عمل خوب و مطلوب است و بايد تداوم يابد . آزمايشهاى مكرر روانشناسان روى حيوانات مؤيد اين نظر است ( روانشناسى عمومى مان مباحث يادگيرى ) . لذا در اينجا و در اين فراز امام سجاد ( ع ) نيز ظاهراً يكى از روشهاى تربيتى كه بايد در برابر دوستان جاهل و خطاكار پيشه كرد را تشويق و تأييد اعمال خوب آنها مىدانند يعنى اينطور نباشد كه چون فلانى آدم بدى است پس تمام اعمال وى را بد بدانيم و تخطئه كنيم بلكه اگر آن رشته از اعمال خوبش را تاييد و تقويت كنيم او متنبه شده و نه تنها رفتارهاى خوب خود را ادامه مىدهد بلكه از اعمال زشت قبلىاش هم دست برمىدارد .
تغافل
معناى تغافل : بر اساس تعريفى كه مولف كتاب المنجد مطرح نمودهاست به معناى « تظاهر انه غافل » ( معلوف ، لويس ، المنجدفىاللغه ، 1365 ، ص 555 ) يعنى وانمودكردن فرد به اين كه متوجه رفتار طرف مقابل نشده است ،
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 160
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٦٠