است بر فهم و تعقل و يك سوم آن مبتنى است بر تغافل . اين بدان معنا است كه تغافل تا چه حد در مناسبات انسانى و روابط انسانى بايد دخالت داشته باشد .
به علاوه ، كرامت انسان اقتضا مىكند كه متربى از مهارت انسانى تغافل برخوردار باشد . امام على ( ع ) در اين مورد مىفرمايند :
« اشرف اخلاق الكريم ، تغافله عما يعلم »
( غررالحكم ، ج 6 ، ص 45 ، شماره 3256 ) . به فرموده امام على ( ع ) ، شريفترين و برترين خصيصه اخلاقى يك فرد بزرگوار ، تغافل او از آنچه از رفتارهاى ناپسند ديگران مىداند ، است . فرد بزرگوار كسى است كه در موارد به جا ، در رفتار با ديگران ، نسبت به رفتارهاى ناپسند ديگران خود را به نادانى و بىاطلاعى بزند . در حديث ديگرى ، امام على ( ص ) ، برترين و شريفترين رفتار و عمل آدمى را تغافل دانستهاند :
« من اشرف افعال الكريم تغافله عما يعلم »
، ( غررالحكم ، ج 6 ، ص 22 ، شماره 9321 ) بنابراين ، تغافل از ضروريات يك زندگى انسانى و عاقلانه است . اين كه گفتيم تغافل از لوازم يك زندگى عاقلانه است به اين دليل است كه فرد عاقل هرگز خود و آسايش فكر و آرامش خاطر خود را به خاطر عدم تغافل از دست نمىدهد . او خوب فكر مىكند و مىداند كه در برابر چه رفتار و اعمالى لازم است تغافل نمايد . در اين رابطه امام على ( ع ) جمله بسيار زيبا و گويايى دارند ، ايشان مىفرمايند :
« عظموا اقداركم بالتغافل عن الدنى من الامور »
( البحرانى ، حسن ، تحفالعقول ، 1350 ، ص 226 ، باب حكمتها و مواعظ اميرالمومنين ( ع ) ، شماره 156 ) ، بزرگ
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 162
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٦٢