دهيم . البته همه اين برخوردها و پاسخها خود حاكى از كريمالنفس بودن متربى مىكند . بدين معنا كه متربى مكتب انسانساز اسلام به قدرى كرامت نفس دارد كه در فكر انتقام و عقدهگشايى نيست و اين از لوازم مكارم اخلاق اسلامى است . نظر به اين كه در فراز هفتم ، تحت عنوان روش محبت و حمل بر صحت تلقى نمودن رفتار ديگران و حسن ظن و روش خوشخويى تقريباً موارد بالا را توضيح دادهايم ، لذا در اينجا به همين اندازه اكتفا مىكنيم . در عبارت بعدى امام مىفرمايند : خدايا توفيق ده كه در برابر كسانى كه پشت سر من بدگويى و غيبت كردهاند ، در عوض از آنها به نيكى ياد كنم اين همان « معاشرت كريمانه » است كه در فراز هفتم توضيح داديم . تنها از آدم كريمالنفس و بزرگوار چنين پاسخى سر مىزند و بر عكس بدگويى و غيبت نهايت تلاش افراد حقير و ذليل و عاجز است كه امام على ( ع ) فرمودند :
« الغيبه جهد العاجز »
( فيض الاسلام ، علينقى ، شرخ تهجالبلاغه ، 1351 ، حكمت 453 ) ( براى اطلاع از بحث تفصيلى غيبت و موارد و مراتب و علل و انگيزههاى آن و راه درمان آن به معراجالسعاده نراقى ( نراقى ، احمد ، معراج السعاده ، 1374 ، ص 404 تا 415 و جامع السعادات رجوع شود . )
تشويق
روش تشويق از روشهاى مهم در نظام تعليم و تربيت اسلامى است كه بسيار روى آن تأكيد شده است . تشويق در لغت به معناى به شوق آوردن كسى است يعنى ظاهراً به روشهايى اطلاق مىشود كه باعث وجد و فرح انسان شده و فرد را در تداوم عمل صالح و پسنديده ، انگيزهدار كند . تنبيه نيز
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 159
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٥٩