حال ببينيم روشهاى تنبيهى نزديكان و دوستان چگونه مىتواند باشد ؟ البته در اينجا باز امام ( ع ) طلب توفيق را از خداوند مىكنند ولى به هر حال ما در بحث تربيتى خود استفاده تربيتى از مضامين آن مىكنيم . يعنى گويى امام ( ع ) مىخواهند به طور ضمنى به مردم سفارش كنند كه چنين رويهاى را در برابر دوستان خطاكار در پيش بگيرند :
1 . روش محبت : در اينجا امام سجاد ( ع ) درخواست مىكنند كه دشمنى و كينه و غضب كينه توزان بر من به دوستى تبديل شود . اين خود حكايت از نهايت و شدت كرامت نفس امام سجاد ( ع ) كه طرفدار محبت و دوستى است ، مىباشد كه چنين درخواستى را دارد و گويى به همه مربيان و همه انسانها سفارش مىكنند كه با محبت با ديگران حتى كينه توزان برخورد كنند . چرا ؟ به دو دليل : يكى اينكه محبت كلًا يك اكسيرى است شفابخش و جزء سيره و روش انبيا و امامان ( عليهم السلام ) بوده است تا جائى كه از زبان امام باقر ( ع ) گفته شده «
هل الدين الّا الحبّ
( فريد ، مرتضى ، الحديث ، 1356 ، ج 3 ، ص 183 ) آيا دين غير از محبت و عواطف است ؟ و نيز از زبان امام على ( ع ) گفته شده كه :
المومن مألوف و لاخير لمن لايألف و لايؤلف
» . ( ارفع ، كاظم ، شرح دعاى مكارم ، 1363 ، ص 79 ) مومن اهل الفت و انس با مردم است و هر كس با مردم الفت نگيرد و مردم هم با او الفت نداشته باشند در او خيرى نخواهد بود . دقت در دو حديث فوق ، ارزش محبت را در نظام تعليم و تربيت اسلامى و تحكيم روابط انسانها روشن مىسازد .
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 143
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٤٣