پس مىبينيم كه ظاهراً حساسيت در اين فراز بر حفظ « شخصيت » و عزت نفسانى انسانى است . ( كودك فلسفى ، ج 2 و جوان فلسفى ج 2 ، بخشهاى 24 و 27 و 30 )
سوم ، باز بر اساس توحيد افعالى كه مسلمين بدان معتقدند در اينجا امام توفيق « اصلاح » و « تحسين » و « تكميل » خصلتهاى زشت و قابل سرزنش و نيز خصلتهاى خوب را از خداوند طلب مىكنند . يعنى انسان خود به زشتى خصلتهاى زشت خود پى برده و آنها را اصلاح نمايد . به علاوه از كيفر و عاقبت خوهاى بد خويش آگاه شده و آنها را تحسين و نيكو گرداند . همچنين ، مداومت در انجام كارهاى بزگوارانه و داشتن خوى كريمانه .
چهارم ، « تمام » معناى خاصى دارد كه با « كامل » كمى تفاوت دارد . چنانكه خداوند در قرآن كريم بعد از انجام امر ولايت و امامت علىبن ابيطالب در روز غدير آيه « اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتي » امروز دينم را بر شما كامل كردم و نعمتم را بر شما تمام كردم ( قرآن كريم ، سوره مائده ، آيه 3 ) ، را بر پيامبر گراميش نازل كرد . تفاوت « اتمام » و « اكمال » در اين است كه گاهى مثلًا يك ساختمان تمام پايهها و ستونها و ديوارهايش كار گذاشته شده و هيچ نقصى ندارد كه درآن صورت مىگوييم ساختمان « تمام » شد اما هنوز كامل نشده مثلًا زينت آلات و نقاشى و دكور و غيره كه جزء ضروريات ممكن است باشد هنوز انجام نشده است ( مطهرى ، مرتضى ، امامت و رهبرى ، 1366 ، ص 120 ) . در عبارت امام سجاد ( ع ) واژه « اتمام » در برابر « ناقصه » آمده و اين نشان مىدهد كه انسان گاهى بعضى خصائص خوب را دارا
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 140
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٤٠