عوامل حقارت
همانطور كه قبلًا نيز اشاره شد از روشهاى بسيار اساسى در تعليم و تربيت اسلامى ، تحريك حس كرامت ، تحريك عزت نفسانى و دادن شخصيت به انسان است . براى تربيت انسان و رهنمونى او به راه صلاح و مطلوب راههاى مختلفى موجود است اما پرانگيزهترين و انگيزهبخشترين طريق آن است كه عزت انسانى و كرامت نفسانى انسان را تحريك كنيم . در اين زمينه جاى بحث مفصل هست كه قبلًا تا حدى بحث شد و اينجا نيز از جهاتى ديگر متعرض آن مىشويم . در عبارت فوق الذكر امام ظاهراً سه عامل ايجاد حقارت در انسان را مطرح مىكنند كه در اين رابطه چند نكته وجود دارد :
اول ، منظور از عوامل ذكر شده مسلماً نواقص جسمانى نيستند چرا كه نواقص جسمانى و ارثى قابل اصلاح و درمان آنچنانى نبوده و نيستند گرچه راهكارهايى جهت رفع و جبران آثار آنها موجود است . فرضاً كودكى كه از نعمت قدرت بدنى و قدرت پا يا دست محروم است و بالنتيجه قادر به انجام ورزشهاى خاصى نيست در برابر همسالان خود احساس كوچكى مىكند گرچه در جريان تربيت مربيان آگاه مىتوانند همين كودك را از طريق تمرين در ورزشهاى ديگر و يا توجه به امر تحصيل او باعث كسب پيشرفت و موفقيت در زمينههاى ديگر شوند تا در اين جنبهها او بر ديگران مباهات كند اما به هر حال آن نقص بدنى كه كودك مذكور دارد مسلماً
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 138
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٣٨