اگر ما در اينجا نيز هدايت را صرف دلالت بدون در نظر گرفتن جهت مثبت و منفى آن بگيريم مىتوان جمله امام ( ع ) را كه هدايت را مقيد به « صالح » كردهاند درست معنا كرد . يعنى معلوم مىشود هدايت غير صالحانه و مفسدانه نيز موجود است . و اگر هدايت در لغت معناى خيرخواهانه بدهد و راهنماى صالحانه در آن مستتر باشد باز تفسير هدايت از طرف امام را مىتوان حمل بر تاكيد بيشتر كرد . به هر حال امام ( ع ) در ادامه دعا از طرف خداوند طلب توفيق در داشتن هدايتى صالحانه و نيكو مىكنند به طورى كه در طى مسيرى كه انسان در پيش مىگيرد لغزشها و انحرافات مانع رشد و تكامل معنوى انسان نشوند و انسان به قدرى آموزش و تربيت ببيند كه به مرحله يقين و قطع برسد و در هيچ زمان و مكانى نسبت به اهداف غايى خويش دچار شك و ترديد نشود . اينجا شايد يكى از منظورهاى امام اين باشد كه داشتن يك مربى خوب و مدرسه خوب و جريان تربيتى خوب كه متضمن تربيت الهى و خوب انسان باشد خود توفيقى بزرگ است . واقعاً نيز چنين است كه اين توفيق را نيز انسان بايد از خداوند متعال كه علتالعلل و مسبّبالاسباب است به طلبد . در واقع اينجا اعتقاد به « توحيد افعالى » ، نقش تربيتىاش را ظاهر مىكند و اين چيزى است كه در هيچ مكتبى پيدا نمىشود به جز اسلام . شما وقتى دعاى مكارم الاخلاق را تا آخر مرور كنيد و يا اكثر مناجات ائمه ( س ) كه مربيان بشر و انسانهاى كامل روى زميناند را وقتى بررسى مىكنيم مىبينيم از جزيىترين تااساسىترين مسائل خود را از خداوند طلب مىكردند . البته اين معنا هرگز منافاتى با تلاش و كوشش
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 134
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٣٤