مىكند . خوب اين حالت چى را مىرساند ؟ اين را مىرساند كه « من » واقعى و حقيقى انسان همان « من » ملكوتى و درجه عالى آنست و آن من درجه پايين و حيوانى ، در واقع من طفيلى انسان است و لذا براى افتراق بين اين دو آن « من » واقعى را « خود » و آن « من » طفيلى را « ناخود » اسم مىگذاريم تا باعث اشتباه نشود .
با توجه به توضيح فوق ، در ارتباط با فراز فوق نيز لازم است اشاره شود كه فرد متواضع و بدون تكبر كسى است كه واقعاً آن خود اصلىاش را يافته و شناخته و نسبت و مقام خود را در برابر خداوند به درستى شناخته و لذا هرگز تكبر نمىورزد اما فرد متكبر به دليل عدم شناخت خود واقعىاش متكبر مىشود . كسى كه خود واقعىاش را يافته احساس عظمت مىكند و هرگز تكبر نمىورزد . منظور امام سجاد ( ع ) در عبارت سابق الذكر در فراز چهارم دعا كه مىفرمايند خدايا در برابر عزت ظاهرى نفسم ، ذلت باطنى نيز به من عطا كن چيست ؟ آيا بدان معنا است كه امام ( ع ) يا كلًا هر انسانى خودش را نزد خود ، فرد حقير و ناچيز و بىارزش و داراى عقده حس كند ( همان معنايى كه در كتب معمول تربيتى به ويژه كتب غربى موجود است و تحت عنوان عقده حقارت مطرح است ) ؟ مسلماً نه . منظور آن است كه انسان در برابر افزايش عزت و مقام دنيوى خويش بر تواضع و فروتنىاش نيز افزوده شود كه اين افزايش تواضع و فروتنى به فرمايش امام صادق ( ع ) در
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 132
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٣٢