اعتدال ، از اصول مهم تعليم و تربيت اسلامى
دو جمله فراز مورد بحث ظاهراً در مورد « اعتدال » و لزوم حفظ ميانهروى در رفتار و كردار بحث مىكند . در اينجا هدف تربيتى ، انسان متعادلشدن كه همان انسان كامل شدن است ، مىباشد . روش تربيتى كه در اينجا لازم است به كار گرفته شود ميانهروى و رعايت حد وسط در رفتار است . ضمناً آفت تربيت در اين مقوله ، افراط و تفريط در رفتار مىباشد .
از اصول و پايههاى بنيادى و اساسى تعليم و تربيت اسلامى ، حفظ اعتدال در تمامى زواياى زندگى است چه در مسائل مادى و معيشتى و چه در مسائل دينى و عبادى . بسيار سفارش شده كه در عبادات اگر انجام مستحبات باعث خستگى مىشود تنها به فرائض و واجبات اكتفا كنيد : « ان للقلوب اقبالًا و ادبارا ، فاذا اقبلت فاحملوها على النوافل و اذا ادبرت فاقتصروا بها على الفرائض » دلها به راستى كه داراى اقبال ( ميل ) و ادبار ( بىميلى ) هستند ، آنگاه كه مايل بودند به خواندن نوافل نيز وادارش كنيد و در موقع بىميلى به واجبات اكتفا كنيد ( فيضالسلام ، علينقى ، شرح نهج البلاغه ، 1351 ، حكمت 304 ) . علماى اخلاق نيز در كتب اخلاقى خود بر رعايت « حد وسط » تاكيد بسيار داشتهاند و مهمتر از آن قرآن كريم ملاك نمونه بودن امت اسلامى را در « وسط » بودن آنها مىداند ( قرآن كريم ، سوره بقره ، آيه 143 ) . قصد ما در اينجا فقط ذكر نكات تربيتى است بدون شرح و تفصيل و ذكر جزئيات و گرنه بحث در مورد اعتدال خود واقعاً مىتواند در حد يك كتاب
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 129
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٢٩