كردند ، و مصر و شام از آن محمّد بن طغج [ 1 ] شد ، و سپس به دست فاطميّين افتاد ، و اندلس را عبد الرّحمان بن محمّد اموى [ 2 ] اشغال كرد ، و خراسان و بلاد شرقى زير فرمانروايى نصر بن احمد سامانى قرار گرفت . وفات راضى باللّه در سال سيصد و بيست و نه بود .
شرح چگونگى وزارت در زمان راضى باللّه :
اوّلين وزير راضى باللّه ابو علىّ بن مقله بود . و اين سوّمين بار وزارت ابن مقله محسوب مىشد . ابن مقله پانصد هزار دينار داد تا آنكه راضى وى را به وزارت برگزيد ، سپس لشكريان شورش كرده فتنهاى پديد آمد كه موجب عزل وى شد ، و راضى او را عزل كرد ، و عبد الرّحمان بن عيسى بن داود بن جرّاح را به وزارت برگزيد . دربارهء ابن مقله پيش از اين به قدر كفايت بحث شده است .
وزارت عبد الرحمان بن عيسى
چون راضى ابن مقله را گرفته در بند كرد ، علىّ بن عيسى بن جرّاح را احضار نمود ، و او را به قبول وزارت تكليف كرد ، ليكن علىّ بن عيسى امتناع ورزيد و اظهار ناتوانى كرد . راضى با وى مشورت نمود كه چه كسى را به وزارت برگزيند ؟ . علىّ بن عيسى برادرش عبد الرّحمان بن عيسى را به دو معرّفى كرد ، راضى عبد الرّحمان را خواست و او را به وزارت برگزيد ، و عبد الرّحمان در حالى
هامش
[ ( 1 - ) ] محمد بن طغج اخشيدى فرغانى : سرسلسلهء امراى اخشيدى است كه در سال 323 به حكومت بلاد مصر و شام رسيد ، و سپس حرمين شريفين را به متصرفات خود افزود . پايان حكومت امراى اخشيدى تقريبا در سال 358 بوده است . لين پول ، طبقات سلاطين اسلام ، ترجمهء اقبال .
[ ( 2 - ) ] وى عبد الرحمان بن محمد اموى است كه نسبش به هشت واسطه به هشام بن عبد الملك ابن مروان مىرسد ، و هشتمين نفر از حكام اموى در بلاد اندلس است . عبد الرحمان بن محمد اولين حاكمى بود كه در بلاد اندلس خود را « امير المؤمنين » خواند ، پيش از وى حكام اموى اندلس « بنو الخلائف » ناميده مىشدند . التنبيه و الاشراف مسعودى ص 288 .